Zmniejszenie ryzyka zastoinowej niewydolności serca po zawale mięśnia sercowego
Choroba niedokrwienna serca pozostaje jedną z głównych przyczyn zgonów w Europie – pochłania ponad 1,7 miliona ofiar rocznie. Chociaż szybkie przywrócenie przepływu krwi po zawale mięśnia sercowego znacznie poprawia przeżywalność, sam proces może wywołać szkodliwe reakcje zapalne, znane jako uszkodzenie reperfuzyjne. Tego rodzaju wtórne uszkodzenia zwiększają ryzyko zastoinowej niewydolności serca, która jest poważnym i długofalowym powikłaniem dotykającym miliony osób na całym świecie.
Inne podejście do kardioprotekcji
Stan zapalny jest istotnym elementem procesu gojenia po zawale mięśnia sercowego. Problem polega na tym, że w ciężkich przypadkach odpowiedź zapalna staje się nadmierna i przyczynia się do dodatkowych uszkodzeń tkanki. Finansowany przez Europejską Radę ds. Innowacji projekt CardioProtectMI ma na celu opracowanie nowej strategii terapeutycznej, której celem nie jest całkowite zahamowanie stanu zapalnego, lecz przywrócenie jego równowagi i przyspieszenie gojenia po zawale serca. Koncentruje się na RTP-026(odnośnik otworzy się w nowym oknie), badanej terapii immunomodulacyjnej opracowanej przez firmę ResoTher Pharma. „W przeciwieństwie do konwencjonalnych metod leczenia przeciwzapalnego, lek RTP-026 ma na celu regulację odpowiedzi immunologicznej organizmu po terapii reperfuzyjnej” – wyjaśnia koordynator projektu i założyciel ResoTher Pharma, Thomas Jonassen. Ta koncepcja farmakologicznego rozwiązania odróżnia RTP-026 od wcześniejszych strategii kardioprotekcyjnych, które miały na celu szerokie hamowanie stanu zapalnego. Oczekuje się, że leczenie, poprzez zmianę reakcji zapalnej w kierunku jej wyleczenia, ograniczy rozwój zawału, przyspieszy rekonwalescencję i zachowa czynność serca. Badania przedkliniczne wskazują, że terapia ta może zmniejszyć częstość występowania niewydolności serca po zawale o ponad 20%, co potencjalnie może przynieść znaczne korzyści kliniczne i szacowane roczne oszczędności w opiece zdrowotnej przekraczające 450 milionów euro.
Wprowadzanie RTP-026 do oceny klinicznej
W trakcie trwania projektu lek RTP-026 przeszedł z fazy rozwoju przedklinicznego do fazy oceny klinicznej ukierunkowanej na pacjenta. Badanie fazy I potwierdziło bezpieczeństwo i tolerancję leku u zdrowych ochotników, torując drogę dla badań fazy II z udziałem pacjentów z zawałem mięśnia sercowego. Do najważniejszych osiągnięć należało sfinalizowanie i zatwierdzenie przez organy regulacyjne protokołu fazy IIa, zakończenie wizyt inicjujących badania w ośrodkach oraz rozpoczęcie rekrutacji do badania klinicznego w uczestniczących ośrodkach. Zespoły prowadzące badanie kliniczne przeszły specjalistyczne szkolenia mające na celu zapewnienie spójności procedur badawczych, monitorowania bezpieczeństwa i gromadzenia danych. Po zakończeniu badań w dwóch kohortach, obejmujących 64 uczestników, naukowcy podjęli decyzję o przekształceniu badania RTP-026 do większego badania fazy IIb. Decyzja ta opierała się na obiecujących wynikach badań farmakologicznych i dotyczących bezpieczeństwa. „Już po pierwszej kohorcie mogliśmy zaobserwować, że poziomy narażenia mieściły się w oczekiwanym zakresie terapeutycznym, bez żadnych przypadków śmiertelnych ani ponownych hospitalizacji z powodu poważnych niepożądanych zdarzeń sercowo-naczyniowych” – zauważa Jonassen. Wstępne dane obrazowe wskazują również na potencjalną ochronę tkanki serca po reperfuzji. Celem jest zmniejszenie ostatecznego rozmiaru zawału, który jest jednym z najsilniejszych czynników prognozujących długoterminowe wyniki po zawale mięśnia sercowego. Mniejsze zawały wiążą się z niższym ryzykiem niewydolności serca, ponownej hospitalizacji i zgonu.
Transformacja opieki kardiologicznej
Ogólnie rzecz biorąc, projekt CardioProtectMI podkreśla rosnące znaczenie leczenia stanu zapalnego jako celu terapeutycznego w medycynie sercowo-naczyniowej. Obecne metody leczenia polegają głównie na mechanicznym przywracaniu przepływu krwi, ale niewiele z nich bezpośrednio wpływa na skutki zapalne uszkodzenia reperfuzyjnego. Jeśli test okaże się sukcesem, lek RTP-026 może stać się pierwszą w swojej klasie terapią zintegrowaną ze standardowymi procedurami leczenia zawału mięśnia sercowego. W dalszej perspektywie konsorcjum planuje uruchomienie szerszego badania fazy IIb w 2026 r., korzystając ze wsparcia pozyskanego w ramach nowego finansowania. Oczekuje się, że prace kliniczne będą kontynuowane do 2027 r., a wyniki badań zostaną opublikowane w 2028 r.