Starożytne DNA źródłem nowej wiedzy na temat życia w Europie epoki żelaza
Pytanie o nasze pochodzenie jest jednym z najbardziej fundamentalnych pytań zadawanych przez ludzkość. Według Stephana Schiffelsa, badacza zajmującego się genetyką populacyjną w Instytucie Antropologii Ewolucyjnej im. Maxa Plancka(odnośnik otworzy się w nowym oknie), odpowiedź na to pytanie może dać nam pewność w zakresie miejsca naszego społeczeństwa i tego, dokąd dziś zmierzamy. „To szczególnie możliwe w Europie, gdzie nasze wspólne korzenie, genetyczne pochodzenie i bogata historia kulturowa stanowi istotny fundament jedności Starego Kontynentu i jego wspólnej przyszłości”, mówi Schiffels. W poszukiwaniu odpowiedzi na to pytanie pomaga zespół projektu MICROSCOPE(odnośnik otworzy się w nowym oknie), który został sfinansowany ze środków Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych(odnośnik otworzy się w nowym oknie).
Odkrywanie historii naszego pochodzenia dzięki archeogenetyce
Aby uzyskać nowe dane na temat życia w Europie Środkowej w ostatnich tysiącleciach przed naszą erą i pierwszych naszej ery, zespół zwrócił się ku archeogenetyce, czyli dziedzinie wiedzy zakładającej badanie starożytnego DNA przy użyciu różnych molekularnych metod genetycznych i zasobów. „Archeogenetyka pozwala nam rozwiązać zagadkę naszego pochodzenia i badać przodków z niespotykaną dotąd szczegółowością”, wyjaśnia Schiffels, główny badacz projektu. Dzięki archeogenetyce naukowcy byli w stanie wyodrębnić starożytne DNA z miejsc pochówków na terenie całej Europy. Następnie wykorzystali je w celu zrekonstruowania genomów ludzi żyjących w tym okresie.
Migracja w średniowiecznej Brytanii
Zrekonstruowane genomy dostarczyły cennych informacji na temat migracji i pokrewieństwa w starożytnych społeczeństwach. Między innymi dowiodły masowej fali migracji(odnośnik otworzy się w nowym oknie), która miała miejsce na terenach współczesnego Zjednoczonego Królestwa po zakończeniu okupacji rzymskiej. „Migranci z dzisiejszych Niderlandów, północnych Niemiec i południowej Danii wkrótce stanowili większość w wielu angielskich społecznościach”, zauważa Schiffels. „W miarę postępów tego procesu zmieniał się zapis archeologiczny, który pokazuje różne poziomy interakcji z autochtonami. Mieszane społeczności, w tym rodziny, stały się powszechne, a różne zwyczaje kulturowe istniały obok siebie”. Wpływ tej migracji jest odczuwalny do dziś, a wielu Anglików może prześledzić korzenie blisko 40 % swoich przodków do wczesnośredniowiecznej Europy kontynentalnej.
Dowody genetyczne - nowy przełom
Innym ważnym rezultatem projektu było odkrycie dynastii władców w celtyckich Niemczech(odnośnik otworzy się w nowym oknie). „Przeprowadziliśmy analizy genetyczne ludzkich szczątków z dwóch najbogatszych prehistorycznych kurhanów w Europie Środkowej i wykazaliśmy pokrewieństwo między wujem i siostrzeńcem”, zauważa Schiffels. Fakt bliskiego pokrewieństwa książąt i królów sugeruje, że władza w tym starożytnym społeczeństwie była przekazywana wzdłuż linii rodowych, co stanowiło cechę charakterystyczną złożonych hierarchicznych społeczeństw i dynastii. W tym wypadku mamy do czynienia z przykładem tego zjawiska pół tysiąclecia przed szczytowym okresem Imperium Rzymskiego. „Wnioski na takim poziomie są niemożliwe do ustalenia na podstawie samej archeologii - dowody genetyczne były tutaj prawdziwym przełomem”, dodaje Schiffels.
Wspieranie społeczności archeogenetyków
Projekt ten nie tylko zaowocował szeregiem ważnych odkryć archeologicznych, ale także przyczynił się do rozwoju społeczności archeogenetycznej. Rozwijając projekt Poseidon(odnośnik otworzy się w nowym oknie), badacze skupieni wokół inicjatywy MICROSCOPE zbudowali nową infrastrukturę do zarządzania danymi badawczymi i udostępniania ich innym. Projekt MICROSCOPE opracował nowe metody obliczeniowe, które inni badacze mogą wykorzystać do generowania danych archeogenetycznych i badania różnic w pochodzeniu z jeszcze większą szczegółowością. „Oprócz dołożenia kolejnej cegiełki do odpowiedzi na pytanie o nasze pochodzenie, nasze prace będą wywierały trwały wpływ na sposób, w jaki badacze uzyskują dostęp do danych archeogenetycznych i je analizują”, podsumowuje Schiffels.