Jak życie w miastach może wpływać na zdrowie wczesnych nastolatków
Dorastanie w mieście ma liczne zalety. Ale czy może to być również przyczyną wielochorobowości – współwystępowania co najmniej dwóch schorzeń? Celem finansowanego przez UE projektu URBANE było znalezienie odpowiedzi na to pytanie. „Chociaż wielochorobowość kojarzy się zazwyczaj z osobami starszymi, może ona występować już w dzieciństwie, wywierając znaczący wpływ na rozwój fizyczny i emocjonalny oraz powodując długotrwałe konsekwencje w wieku dorosłym”, mówi Susana Santos(odnośnik otworzy się w nowym oknie), badaczka z Instytutu Zdrowia Publicznego Uniwersytetu w Porto(odnośnik otworzy się w nowym oknie), który był partnerem odpowiedzialnym za koordynację projektu. W ramach projektu, który otrzymał wsparcie z programu działań „Maria Skłodowska-Curie”(odnośnik otworzy się w nowym oknie), zbadano szeroki wachlarz czynników środowiskowych występujących w środowisku miejskim, w tym zanieczyszczenie powietrza, przestrzenie naturalne, środowisko zabudowane, czynniki meteorologiczne, ruch drogowy oraz wskaźniki środowiska społecznego. Narażenie oceniano co roku od urodzenia aż do końca okresu dzieciństwa. W projekcie URBANE wielochorobowość zdefiniowano jako występowanie co najmniej dwóch schorzeń w wieku 13 lat.
Związki między środowiskiem miejskim a występowaniem wielochorobowości
W ramach projektu, realizowanego przez interdyscyplinarny zespół i z wykorzystaniem szeregu zaawansowanych metod analitycznych, badano powiązania między środowiskiem miejskim a wielochorobowością. „O ile dotychczasowe badania skupiały się na konkretnych skutkach zdrowotnych, nasze badanie jest pierwszym, w którym analizujemy wpływ czynników środowiskowych występujących w środowisku miejskim na występowanie wielochorobowości we wczesnym okresie dojrzewania”, wyjaśnia Santos. Santos twierdzi, że badania przeprowadzone w projekcie URBANE mogą pomóc naukowcom lepiej zrozumieć, w jaki sposób złożone czynniki środowiskowe występujące w środowisku miejskim wpływają na rozwój chorób w okresie dojrzewania.
Wielochorobowość w okresie dojrzewania jest częstsza niż przewidywano
Ustalenia naukowców są niepokojące. „Ponieważ 43% naszych uczestników cierpiało na co najmniej dwie choroby, częstość występowania wielochorobowości we wczesnym okresie dojrzewania była wyższa, niż się spodziewaliśmy”, mówi Santos. Naukowcy odkryli też, że 35% uczestników cierpiało na co najmniej jedną chorobę, co oznacza, że tylko 22% było całkowicie zdrowych. Do najczęstszych schorzeń odnotowanych w wieku 13 lat należała otyłość, dyslipidemia oraz choroby układu oddechowego i alergie.
Narażenie na czynniki środowiskowe w środowisku miejskim nie stanowi dobrego czynnika prognostycznego występowania wielochorobowości
Model przewidywania wielochorobowości opracowany w ramach projektu wykazał jedynie umiarkowaną skuteczność. Santos tłumaczy, że mimo uwzględnienia szerokiej grupy czynników środowiskowych występujących w środowisku miejskim, żaden z nich nie okazał się istotnym czynnikiem prognostycznym występowania wielochorobowości w okresie dojrzewania. „Środowisko miejskie może oddziaływać na zdrowie nastolatków, ale jego potencjał do przewidywania występowania wielu chorób jednocześnie jest ograniczony – co podkreśla wieloczynnikowy charakter kumulacji schorzeń na tym etapie życia”, mówi.
Nowy priorytet w zakresie zdrowia publicznego i badań naukowych
Projekt URBANE doprowadził do tego, że badania nad wielochorobowością w dzieciństwie i okresie dojrzewania stały się nowym priorytetem w dziedzinie zdrowia publicznego i badań naukowych. „Nasze badanie uświadamia, że nagromadzenie się niekorzystnych czynników zdrowotnych może rozpocząć się już we wczesnym okresie życia, dlatego należy je badać z perspektywy całego życia”, podsumowuje Santos. Santos zamierza kontynuować badanie wpływu czynników środowiskowych we wczesnym okresie życia na zdrowie dzieci, rozszerzając prace przeprowadzone w ramach projektu URBANE na inne środowiskowe czynniki determinujące występowanie wielochorobowości.
