W kierunku mądrzejszego i bardziej zrównoważonego zwalczania szkodników
Rolnictwo europejskie stoi przed wyzwaniem: rolnicy muszą chronić uprawy przed szkodnikami i chorobami, aby zapewnić bezpieczeństwo żywnościowe oraz utrzymać plony i rentowność. Jednocześnie muszą zmniejszać zależność od pestycydów chemicznych, które mogą mieć negatywny wpływ na zdrowie ludzi, różnorodność biologiczną i środowisko. Chociaż zintegrowane zintegrowane zwalczanie szkodników (IPM)(odnośnik otworzy się w nowym oknie) stanowi sprawdzoną drogę do bardziej zrównoważonej ochrony upraw, przyjęło się w ograniczonym zakresie.
Zrozumienie barier utrudniających wdrażanie zintegrowanego zwalczania szkodników
Finansowany ze środków UE projekt SUPPORT(odnośnik otworzy się w nowym oknie) ma na celu zrozumienie przyczyn ograniczonego wdrażania IPM oraz sposobów przezwyciężenia tego stanu. Projekt, w którym uczestniczy 20 organizacji z 10 krajów, w tym uczelnie, MŚP, organizacje rolnicze i organy publiczne, dostarczył wiedzy niezbędnej do wsparcia przejścia na zrównoważone systemy ochrony upraw. Konsorcjum skupiło się na barierach i bodźcach wpływających na decyzje rolników(odnośnik otworzy się w nowym oknie), dążąc do tego, by pomóc decydentom, uczestnikom łańcucha wartości oraz rolnikom we współpracy na rzecz zwiększenia wykorzystania narzędzi i technologii IPM. „Rolnicy zgłaszają bariery środowiskowe i biologiczne, a także ograniczenia ekonomiczne, takie jak wyższe koszty produkcji oraz zwiększone ryzyko spadku plonów lub jakości”, wyjaśnia koordynator projektu Johan Bremmer. Przeprowadzone w ramach projektu analizy(odnośnik otworzy się w nowym oknie) potwierdziły, że dostęp do wiarygodnych porad technicznych odgrywa kluczową rolę w procesie podejmowania decyzji.
Wspieranie lepszych decyzji i wyjście poza uniwersalne rozwiązania
Jednym z głównych osiągnięć projektu SUPPORT było opracowanie narzędzia do samodzielnej oceny zintegrowanej ochrony roślin (ISAT)(odnośnik otworzy się w nowym oknie), zaprojektowanego w celu pomocy rolnikom i doradcom w ocenie różnych strategii ochrony upraw. Pierwsza wersja narzędzia ISAT uwzględnia wskaźniki środowiskowe i ekonomiczne, które pozwalają użytkownikom porównywać konwencjonalne podejścia z alternatywnymi opcjami zwalczania szkodników. Narzędzie to zapewnia praktyczne spostrzeżenia na temat prawdopodobnych konsekwencji różnych decyzji, pomagając rolnikom lepiej zrozumieć potencjalne kompromisy między wydajnością, efektywnością środowiskową a kosztami. „Osoby odpowiedzialne za strategie polityczne również mogą korzystać z tej metodologii, stosując wskaźniki do monitorowania postępów w zakresie zrównoważonej ochrony upraw”, podkreśla Bremmer. Jednym z kluczowych wniosków płynących z projektu jest to, że na wdrażanie IPM(odnośnik otworzy się w nowym oknie) wpływa szeroki zakres wzajemnie powiązanych czynników. Skuteczne wdrożenie wymaga znacznie więcej niż tylko zastąpienia poszczególnych pestycydów alternatywami o niższym ryzyku. Co ciekawe, wyniki sugerują również, że na decyzje rolników większy wpływ mają ich własne postawy i postrzegana zdolność wdrożenia IPM niż presja społeczna lub oczekiwania innych. Według Bremmera „skuteczne strategie transformacji muszą uwzględniać lokalne warunki, charakterystykę upraw oraz preferencje rolników, a nie opierać się na uniwersalnych rozwiązaniach”. Wyniki projektu pokazują znaczenie usług doradczych, szkoleń i wymiany wiedzy. Projekt SUPPORT podkreśla również potrzebę zrozumienia szerszego kontekstu, w którym działają rolnicy, w tym presji rynkowej, regulacji i dostępu do innowacji. Te spostrzeżenia pomagają badaczom opracowywać bardziej realistyczne ścieżki zwiększania przyjęcia IPM w różnych systemach rolniczych.
Budowanie zrównoważonego rozwoju
Konsorcjum opracowało wielopodmiotowe ramy oparte na trzech poziomach: krajowych klastrach upraw, społecznościach praktyków oraz sieci praktyk. Ten ekosystem interesariuszy zgromadził naukowców, decydentów, rolników oraz podmioty z łańcucha dostaw. Wspierał dialog na temat polityk oraz wspólne tworzenie rozwiązań mających na celu przyspieszenie przejścia na zrównoważone systemy żywnościowe. W dalszej perspektywie zespół projektu SUPPORT sugeruje, że osiągnięcie znacznego ograniczenia stosowania pestycydów będzie wymagało skoordynowanych działań w całym systemie rolno-spożywczym. Zrozumienie procesu podejmowania decyzji przez rolników oraz zapewnienie narzędzi wspomagających podejmowanie decyzji to ważne kroki, ale same w sobie prawdopodobnie niewystarczające. „Musimy pracować nad stworzeniem ram instytucjonalnych obejmujących cały łańcuch wartości, które będą wspierać wdrażanie narzędzi i technologii IPM, a także ograniczenie stosowania pestycydów i uzależnienia od nich”, podsumowuje Bremmer.
