Gromadzenie specjalistycznej wiedzy na potrzeby zwalczania cyberprzestępczości
Cyberprzestępcy działają na skalę globalną, dlatego aby osiągnąć skuteczność, organy ścigania (LEA) muszą prowadzić dochodzenia i zwalczać cyberprzestępczość ramię w ramię z partnerami spoza Europy. Jednak LEA nie są w stanie skutecznie stawiać czoła coraz bardziej wyrafinowanym cyberzagrożeniom bez ścisłej współpracy z przemysłem i środowiskiem naukowym, z których właśnie pochodzą innowacyjne technologie niezbędne do prowadzenia cyberśledztwa. Jak wyjaśnia Rashel Talukder, dyrektor zarządzający Polskiej Platformy Bezpieczeństwa Wewnętrznego(odnośnik otworzy się w nowym oknie) oraz koordynator finansowanego ze środków UE projektu CYCLOPES(odnośnik otworzy się w nowym oknie): „Cyberprzestępczość szybko ewoluuje, to wymaga od organów ścigania ciągłego dostosowywania się do nowych technologii i metod przestępczych”. W związku z tym projekt CYCLOPES, będący częścią trwających prac UE nad opracowywaniem i oceną działań w odpowiedzi na cyberprzestępczość, miał na celu wzmocnienie tego ekosystemu poprzez zgromadzenie organów ścigania, organizacji badawczych, przemysłu, decydentów politycznych i organów normalizacyjnych w celu poprawy zdolności Europy do zwalczania cyberprzestępczości. „Podejścia w poszczególnych krajach Europy różnią się między sobą, więc istnieje ryzyko, że nasze działania w walce z przestępczością będą rozproszone, co doprowadzi do powielania wysiłków i utraty cennych wniosków, które można by wyciągnąć; dlatego niezbędna jest współpraca”, dodaje.
Wzmocnienie sieci wiedzy specjalistycznej w celu powstrzymania cyberprzestępców
Wspólny problem wymaga wspólnego podejścia, dlatego też, aby nawiązać kontakt z kolegami z innych krajów, w projekcie CYCLOPES najpierw starano się ustalić, jakich narzędzi potrzebują europejskie organy ścigania. „Chcieliśmy usłyszeć opinie bezpośrednio od osób pracujących w terenie, na pierwszej linii walki z tym zagrożeniem”, mówi Talukder. Aby zidentyfikować luki w zdolnościach, zrozumieć potrzeby operacyjne śledczych oraz omówić przyszłe wyzwania bezpośrednio z praktykami, w ramach projektu CYCLOPES zorganizowano 15 warsztatów stacjonarnych z udziałem europejskich organów ścigania. Skupiały się na kluczowych obszarach cyberprzestępczości, w tym na internecie rzeczy, kryptowalutach, sztucznej inteligencji, wykorzystywaniu seksualnym dzieci oraz kryminalistyce cyfrowej. Na podstawie tych ustaleń w ramach projektu stworzono obszerną bazę danych narzędzi i rozwiązań już wykorzystywanych przez lokalne organy edukacyjne w całej Europie. Ułatwiło to praktykom odkrywanie istniejących możliwości i pomogło unikać powielania wysiłków. Europejskie organy ścigania różnią się poziomem doświadczenia, wiedzy specjalistycznej i dojrzałości technicznej, dlatego też umożliwienie wymiany wiedzy między praktykami stało się jedną z największych zalet projektu. „To naprawdę przypomina bibliotekę”, zauważa Talukder. „Jeśli jakiś organ ścigania napotka problem, można zajrzeć do bazy danych, aby sprawdzić, czy inny organ już zajmował się tą samą kwestią i w jaki sposób”. Jednym z przykładów tego, jak ta wymiana wiedzy przełożyła się na efekty operacyjne, były warsztaty w ramach projektu CYCLOPES zorganizowane w Sztokholmie, podczas których przedstawiciele belgijskiej policji federalnej oraz holenderskiego instytutu badawczego TNO(odnośnik otworzy się w nowym oknie) omówili podejścia do proaktywnego wykrywania phishingu oraz wymienili się wiedzą i praktycznymi doświadczeniami. Rezultatem było działanie PhishNemo(odnośnik otworzy się w nowym oknie), które później przerodziło się w wielokrotnie nagradzaną belgijską inicjatywę umożliwiającą wczesne zablokowanie około 1600 złośliwych witryn phishingowych i ochronę ponad 120 000 potencjalnych ofiar. Jak mówi Talukder: „To pokazuje, jak połączenie sił ekspertów z różnych organizacji i krajów może przynieść trwałe efekty wykraczające poza formalne cele projektu”.
Sieci chroniące obywateli przed cyberprzestępczością stają się coraz silniejsze
Projekt CYCLOPES nie skupiał się wyłącznie na dzisiejszych wyzwaniach. W ramach projektu zbadano również, w jaki sposób nowe technologie zmienią w przyszłości sposób prowadzenia dochodzeń w sprawach cyberprzestępczości. W ramach projektu sporządzano coroczne raporty prognostyczne, aby przewidzieć przyszłe potrzeby osób prowadzących dochodzenia w sprawach cyberprzestępczości, związane z darknetem i obliczeniami kwantowymi. W trakcie trwania projektu CYCLOPES opracowano ponad 100 raportów i choć niektóre z nich pozostają poufne ze względu na swój operacyjny charakter, wiele z nich jest dostępnych publicznie(odnośnik otworzy się w nowym oknie) na stronie internetowej projektu. Niezwykle ważna była również stała współpraca projektu CYCLOPES z odpowiednimi europejskimi organizacjami zajmującymi się zwalczaniem cyberprzestępczości: Europol, Dyrekcja Generalna do Spraw Wewnętrznych (DG HOME) Komisji Europejskiej, EACTDA, ECTEG oraz EJCN. Chociaż projekt oficjalnie dobiegł końca, jego wpływ będzie nadal odczuwany dzięki sieci CYCLOPES(odnośnik otworzy się w nowym oknie). Aby zapewnić długoterminową trwałość wyników projektu oraz utrzymać współpracę między praktykami, badaczami i przedstawicielami branży, sieć będzie kontynuować działalność po zakończeniu projektu. Jak zauważa Talukder: „Poza wynikami technicznymi projekt CYCLOPES pokazał, że zaufanie, osobiste relacje i długoterminowe sieci kontaktów zawodowych pozostają podstawą udanej międzynarodowej współpracy w walce z cyberprzestępczością”. Polska Platforma Bezpieczeństwa Wewnętrznego, jako koordynator projektu CYCLOPES, będzie nadal pełnić funkcję sekretariatu sieci CYCLOPES, wspierając jej koordynację i przyszły rozwój. „Zamierzamy zrobić wszystko, co w naszej mocy, aby w przyszłości działania badawcze i innowacyjne bezpośrednio odpowiadały na potrzeby operacyjne”, wyjaśnia Talukder.
