Recykling tkanin – od zbiórki do sprzedaży detalicznej
Tekstylia i odzież należą do priorytetowych grup produktów w unijnym planie działania na rzecz gospodarki o obiegu zamkniętym(odnośnik otworzy się w nowym oknie), który przewiduje obowiązek selektywnej zbiórki tekstyliów od 2025 r. Biorąc pod uwagę, że historycznie mniej niż 1% odpadów tekstylnych poddawano recyklingowi na włókna nadające się do ponownego wykorzystania, producenci i konsumenci muszą zmienić swoje zachowania, aby tekstylia mogły stać się częścią gospodarki o obiegu zamkniętym. Zespół finansowanego ze środków UE projektu SCIRT(odnośnik otworzy się w nowym oknie) zajmuje się tym coraz poważniejszym problemem, badając wszystkie etapy łańcucha produkcji odzieży pochodzącej z recyklingu.
Narzędzia wspomagające recykling, sortowanie i cięcie
Zespół projektu SCIRT zademonstrował system recyklingu tekstyliów poużytkowych w obiegu zamkniętym. Proces ten wiąże się z kilkoma wyzwaniami, zwłaszcza w zakresie skutecznego oddzielania tekstyliów. Jak wyjaśnia koordynatorka projektu Evelien Dils: „Jedno z głównych wyzwań, od których zaczęliśmy nasze prace, była jakość przędzy pochodzącej z recyklingu, która nie spełniała wymagań marek modowych. Kluczowy wpływ na ten aspekt ma lepsze sortowanie i rozdzielanie odpadów tekstylnych przed poddaniem ich recyklingowi oraz usprawnienie samego procesu recyklingu mechanicznego”. W laboratoriach i badaniach pilotażowych przetestowano różne ścieżki recyklingu, badając metody enzymatyczne, termomechaniczne i mechaniczne. Jeden z partnerów projektu – spółka Valvan(odnośnik otworzy się w nowym oknie) – opracował dwie technologie precyzyjnego, mechanicznego sortowania i cięcia tkanin z dużą prędkością. Technologia Fibersort umożliwia oddzielanie materiału na podstawie zawartości włókien i koloru, przy użyciu robotów i technologii bliskiej podczerwieni. Następnie system Trimclean pobiera oddzielone włókna i tnie je na małe fragmenty o wielkości od 20 do 100 mm. Skrawki te są analizowane za pomocą kamer i wykrywaczy metali w celu usunięcia ciał obcych, takich jak metki, guziki i zamki błyskawiczne. Dzięki ciągłemu rozwojowi zautomatyzowane procedury sortowania i demontażu obniżyły koszty recyklingu tekstyliów oraz zwiększyły udział odzieży nadającej się do recyklingu do 90%.
Wykorzystanie narzędzi, które usprawniają obieg zamknięty
Rozwiązania opracowane w ramach projektu SCIRT zostały zaprojektowane z myślą o wszystkich aspektach łańcucha produkcji tkanin. To podejście ujawniło wiele problemów, ale jak mówi Dils: „Dzięki temu partnerzy projektu uświadomili sobie, jak istotna jest współpraca z innymi podmiotami oraz jak kluczową rolę odgrywa ona w transformacji w kierunku gospodarki o obiegu zamkniętym”. Wśród narzędzi opracowanych dla partnerów działających w łańcuchu wartości znalazło się rozwiązanie True Cost Calculator(odnośnik otworzy się w nowym oknie) – kalkulator rzeczywistych kosztów, umożliwiający interesariuszom ocenę pełnych kosztów społecznych odzieży z uwzględnieniem aspektów finansowych, środowiskowych i społecznych. Do tej pory 670 użytkowników wykonało 830 obliczeń za pomocą tego narzędzia, a partner projektu, centrum badawcze VITO(odnośnik otworzy się w nowym oknie), uruchomił ankietę wśród użytkowników, aby pokierować dalszym rozwojem kalkulatora.
Konsumenci na pierwszym miejscu
Każdego roku w Europie powstaje ponad 15 milionów ton odpadów tekstylnych. Trendy szybkiej mody pogłębiają ten problem, przyczyniając się do wzrostu liczby wyrzucanych ubrań i obniżania ich jakości. Realne rozwiązanie problemu odpadów musi uwzględniać wymagania konsumentów. Mają oni obawy dotyczące dostępności i cen produktów pochodzących z recyklingu, a jednocześnie korzystają z zachęt finansowych wspierających recykling zużytych ubrań. Biorąc pod uwagę te opinie, partner projektu, firma Bel&Bo(odnośnik otworzy się w nowym oknie), zainicjował udany program zwrotu w swoich sklepach, w ramach którego klienci otrzymują zniżki na przyszłe zakupy, gdy oddają niechcianą odzież. Zwrócone ubrania są następnie dystrybuowane do sklepów z odzieżą używaną. Innowacje technologiczne, kampanie edukacyjne oraz uwzględnianie oczekiwań konsumentów sprzyjają zwiększaniu cyrkularności przemysłu tekstylnego, a w ramach inicjatyw SCIRT opracowano i wprowadzono na rynek kilka wysokiej jakości wyrobów odzieżowych sprzedawanych online i w sklepach stacjonarnych. Wśród oferowanych produktów znalazły się dżinsy i swetry dostępne na stronie HNST(odnośnik otworzy się w nowym oknie). Są one nie tylko wykonane w co najmniej 50% z tekstyliów pochodzących z recyklingu, ale także zostały świadomie zaprojektowane z myślą o wydajnym recyklingu. Wprowadzając na rynek tak opłacalne produkty, zespół projektu SCIRT pokazał, że przemysł tekstylny jest gotowy do uczestnictwa w gospodarce o obiegu zamkniętym.