Inteligentne pojemniki na zużyte ubrania w Europie
W ramach finansowanego ze środków Unii Europejskiej projektu TexMat(odnośnik otworzy się w nowym oknie) powstaje zdecentralizowany system zbiórki tkanin, który sprawi, że ich recykling i ponowne użycie staną się przystępne i opłacalne dla konsumentów. System zwrotu kaucji za zużyte tkaniny opracowywany z myślą o całej Europie ma na celu zmniejszenie ilości odpadów tekstylnych i ograniczenie ich szkodliwego wpływu na środowisko. Celem inicjatywy TexMat jest zachęcenie konsumentów do zwracania odzieży nadającej się do ponownego użytku i recyklingu poprzez system zachęt finansowych. Dodatkową zaletą będzie informowanie producentów, gdy wyrzucone artykuły będą wymagały formalnego procesu gospodarowania odpadami.
Zautomatyzowane rozwiązanie problemu
Innowacyjne podejście zespołu projektu do wyrzucanych tkanin zakłada ich zdecentralizowaną zbiórkę. Inteligentne pojemniki na odpady włókiennicze pomogą w sortowaniu wyrzucanych przez konsumentów produktów, pozwolą na ocenę ich jakości i będą gromadzić informacje o materiałach dzięki cyfrowym paszportom produktów(odnośnik otworzy się w nowym oknie) (DPP), które zaczną stopniowo obowiązywać na terenie UE od 2026-2027 roku. Tkaniny będą automatycznie sortowane na produkty wielokrotnego użytku przeznaczone dla sprzedawców produktów z drugiej ręki, tkaniny nadające się do recyklingu, które trafią do odpowiednich przetwórców, a także tkaniny przeznaczone do utylizacji. Wdrożenia pilotażowe zostaną zrealizowane w Hiszpanii i Finlandii w celu przetestowania systemu w rzeczywistych warunkach. Innowacyjne rozwiązanie opracowane w ramach projektu TexMat wspiera wdrażanie kluczowych elementów unijnej strategii na rzecz zrównoważonych wyrobów włókienniczych w obiegu zamkniętym(odnośnik otworzy się w nowym oknie) i aktu o gospodarce o obiegu zamkniętym(odnośnik otworzy się w nowym oknie). Uwzględniono w nich obowiązkową zbiórkę odpadów włókienniczych, wprowadzenie cyfrowych paszportów produktów, a także rozszerzoną odpowiedzialność producenta - rozwiązanie, które przenosi odpowiedzialność za cykl życia produktu na producenta. „Rozwiązanie opracowane w ramach projektu TexMat może stanowić przełom w zakresie zbiórki i odsprzedaży używanej, ale wciąż wartościowej odzieży, wspierając wtórny obieg, jednocześnie umożliwiając konsumentom czerpanie z nich korzyści”, zauważa Elina Ilén, główna badaczka zatrudniona w Ośrodku Badań Technicznych VTT w Finlandii, organizacji koordynującej projekt TexMat, której wypowiedź została przytoczona w informacji prasowej(odnośnik otworzy się w nowym oknie) opublikowanej na łamach „Just Style Magazine”. „Opracowując opłacalne, niezawodne i przyjazne dla użytkowników rozwiązanie, chcemy uwolnić konsumentów od konieczności oceny, które ubrania mogą zostać odsprzedane do ponownego użycia lub recyklingu. Zautomatyzowane zbieranie i sortowanie pomoże również operatorom odpowiedzialnym za gospodarowanie odpadami włókienniczymi, szybko i dokładnie oddzielając odzież nadającą się do ponownego użycia od tej przeznaczonej do utylizacji, zmniejszając konieczność wykorzystywania pracy ręcznej”. Innowacja opracowana przez zespół stanowi odpowiedź na potrzebę znacznego zwiększenia możliwości sortowania i recyklingu w Europie. Liczby mówią same za siebie. W 2022 roku konsumenci w Unii Europejskiej wytworzyli blisko 6,94 miliona ton odpadów włókienniczych - to niewielki spadek względem wartości z 2020 roku, czyli 6,95 miliona ton odpadów - 16 kilogramów na osobę. Z tych 16 kilogramów, zaledwie 4,4 kilograma zostało zebrane w celu ponownego wykorzystania lub recyklingu. Reszta trafiła do zmieszanych odpadów komunalnych, które następnie trafiły na wysypiska lub zostały spalone. W 2022 roku aż 85 % komunalnych odpadów włókienniczych trafiło na wysypiska lub do spalarni. Projekt TexMat (AUTOMATED COLLECTION AND SORTING SOLUTION FOR CONSUMER TEXTILES) powstał w październiku 2025 roku i skupia 14 partnerów reprezentujących europejskie organizacje społeczeństwa obywatelskiego, ośrodki badawcze i akademickie, przemysł oraz sektory technologii i informatyki. Prace w ramach projektu będą realizowane do 2029 roku. Więcej informacji: strona projektu TexMat(odnośnik otworzy się w nowym oknie)
