Wspieranie unijnych lasów w walce z wyzwaniami środowiskowymi
Lasy pokrywają 33 % powierzchni lądów w Unii Europejskiej i pochłaniają 719 milionów ton CO2. Zapewniają też miejsca pracy przeszło 3 milionom mieszkańców, a dochody czerpie z nich 16 milionów właścicieli. Są także ostoją różnorodności biologicznej i zapewniają wszystkim możliwość kontaktu z naturą. Dbanie o ich dobrostan leży w gestii podmiotów odpowiedzialnych za zarządzanie gruntami i decydentów. Wiele z tych podmiotów wykorzystuje w tym celu Europejski Program Ochrony Leśnych Zasobów Genowych - EUFORGEN(odnośnik otworzy się w nowym oknie). Aby zwiększyć użyteczność tego zasobu, zespół projektu FORGENIUS(odnośnik otworzy się w nowym oknie) postawił sobie za cel opracowanie nowego systemu informacji dotyczących leśnych zasobów genetycznych, dostarczającego danych na temat ich krótko- i długoterminowej odporności i zdolności przystosowania do skutków zmiany klimatu. „Mamy obecnie doskonałą okazję do pracy nad gromadzeniem ogółu wiedzy i wyciągania wniosków na podstawie dużych zbiorów danych. Nie tylko mamy teraz dostęp do informacji, ale także technologię, która pozwoli nam uzyskać wszystkie informacje dzięki analizie”, zauważa Ivan Scotti, koordynator projektu i dyrektor ds. badań w Instytucie Badań Ekologii Lasów Śródziemnomorskich(odnośnik otworzy się w nowym oknie) w Narodowego Instytutu Badań nad Rolnictwem, Żywnością i Środowiskiem we Francji. Scotti interesuje się mechanizmami odpowiedzialnymi za lokalne przystosowania wpływem procesów adaptacyjnych lub ich braku na żywotność i odporność populacji drzew w kontekście zasięgu danego gatunku. „Chcę wykorzystać te informacje do wspierania zarządzania i ochrony leśnej różnorodności genetycznej oraz różnorodności biologicznej”, wyjaśnia. Udostępnienie wyników projektu decydentom zajmującym się ochroną różnorodności biologicznej jest jednym z kluczowych celów badacza: „Celem projektu FORGENIUS jest prezentacja danych w atrakcyjnym formacie, zaprojektowanym z myślą o przystępności dla użytkowników końcowych”.
Dostępna i kompleksowa - baza danych leśnych zasobów genetycznych na miarę XXI wieku
W skład leśnych zasobów genetycznych wchodzi dziedziczna różnorodność, która stanowi podstawę rozwoju i zdolności adaptacyjnych lasów i drzew - zdolności genetycznych, które umożliwiają drzewom i lasom rozkwit. Zasoby te są jednym z elementów różnorodności biologicznej lasów, która obejmuje wszystkie organizmy ożywione i nieożywione w lasach oraz procesy ekologiczne, których są częścią. Brakuje wielu informacji na temat różnorodności genetycznej lasów, zwłaszcza w przypadku lasów tropikalnych. Według szacunków liczba gatunków drzew wynosi od 80 000 do 100 000, jednak zaledwie około 500 z nich zbadano dotychczas pod kątem ich obecnego i przyszłego potencjału. Aby umożliwić użytkownikom scharakteryzowanie jednostek, które mogą wymagać ochrony genetycznej, zespół projektu wykorzystał wskaźniki środowiskowe uzyskane dzięki teledetekcji. Zespół przeprowadził modelowanie prognoz dotyczących reakcji drzew na ekstremalne zjawiska, obejmujące cechy ekofizjologiczne. Ponadto przeanalizowano także dane genetyczne i wskaźniki świadczące o różnorodności adaptacyjnej. Jakie rezultaty przyniosły te badania? Zespół projektu FORGENIUS opracował nowoczesną platformę internetową umożliwiającą wyszukiwanie, przeglądanie i zarządzanie danymi jednostek ochrony zasobów genetycznych gatunków drzew leśnych w Europie - EUFGIS(odnośnik otworzy się w nowym oknie). Dostępna jest również demonstracja nowej platformy(odnośnik otworzy się w nowym oknie). Interfejs wyświetla dynamiczne wskaźniki wizualne pozwalające na obserwację postępów ochrony, umożliwiając użytkownikom ocenę stanu zasobów genetycznych według gatunku i kraju. „Ze względu na to, ze zależy nam na udostępnianiu danych w celu szerszej integracji, interfejs został zaprojektowany tak, aby umożliwić połączenia z innymi systemami, co usprawni wymianę danych”, zauważa Scotti.
Wiedza to potęga - dane w służbie zwiększania odporności europejskich lasów
Scotti uważa, że projekt przyczynił się do istotnego zwiększenia ilości i poprawy jakości danych dostępnych za pośrednictwem systemu informacyjnego EUFORGEN(odnośnik otworzy się w nowym oknie). „W praktyce oznacza to, że osoby korzystające z bazy danych, w tym osoby zajmujące się ochroną przyrody, zarządcy lasów, właściciele gruntów oraz badacze, będą w stanie łatwo uzyskać dostęp do informacji na temat różnorodności genetycznej, które obejmują także nowe rodzaje danych, w tym wskaźnik domieszek(odnośnik otworzy się w nowym oknie). „Pomoże nam to udoskonalić zarządzanie leśnymi zasobami genetycznymi i sprawi, że europejskie lasy będą w stanie lepiej radzić sobie z wyzwaniami środowiskowymi, które przyniesie przyszłość”, dodaje Scotti.
