Wykorzystanie nawozów pochodzenia biologicznego w rozwiązaniach rolniczych opartych na zasobach przyrody
W obliczu rosnącej światowej populacji rolnictwo jest sektorem o kluczowym znaczeniu, jednak jest ono podatne na ekstremalne zjawiska klimatyczne, takie jak susze i fale upałów. Ponadto tradycyjne praktyki rolnicze mogą negatywnie oddziaływać na jakość gleby i różnorodność biologiczną, powodując uwalnianie gazów cieplarnianych i innych zanieczyszczeń do środowiska. Aby zwiększyć zrównoważony charakter produkcji rolnej i ograniczyć negatywny wpływ na środowisko, rolnicy mogą zdecydować się na wdrożenie różnych rozwiązań opartych na zasobach przyrody, NBS. Pod kierownictwem koordynatorki projektu Andrei Knierim z Uniwersytetu w Hohenheim w ramach finansowanego przez UE projektu trans4num(odnośnik otworzy się w nowym oknie) przeanalizowano szereg obiecujących rozwiązań w wielu lokalizacjach w Europie i Chinach.
Praktyczne rozwiązania oparte na zasobach przyrody
Istnieje wiele systemów NBS, przeznaczonych do problemów takich jak rekultywacja gleby, gospodarka składnikami odżywczymi oraz magazynowanie węgla. Ich skuteczność zależy od zaangażowania szerokiego grona interesariuszy, a duże znaczenie ma zawsze kontekst. W ramach projektu trans4num, realizowanego przy udziale 22 partnerów z Europy i Chin, przetestowano 20 systemów NBS w siedmiu regionach, w których stosuje się intensywne systemy uprawne, obejmujące takie uprawy jak pszenica, jęczmień i ziemniaki oraz charakteryzujące się wysokim zużyciem nawozów i wysokim stopniem mechanizacji. Wśród europejskich lokalizacji znalazły się grunty rolne w Danii, na Węgrzech, w Zjednoczonym Królestwie i w Holandii. W Chinach badania prowadzono na Wyżynie Chongqing, na Równinie Północnochińskiej oraz na Równinie Północno-Wschodniochińskiej. W projekcie skupiono się w szczególności na nawozach pochodzenia biologicznego oraz płodozmianie. Szczególnie obiecujące są nawozy wytwarzane z pofermentu(odnośnik otworzy się w nowym oknie), pozostałości z biorafinerii oraz innych materiałów organicznych. Jak wyjaśnia Qirui Li, koordynator ds. badań w projekcie: „Wyniki naszych badań wskazują, że nawozy pochodzenia biologicznego są gotowe pod względem technicznym do zastosowania w wybranych przez nas systemach intensywnego rolnictwa. Głównym wyzwaniem nie jest weryfikacja koncepcji, lecz zmotywowanie rolników do zaangażowania się oraz stworzenie warunków ekonomicznych, regulacyjnych i doradczych umożliwiających wdrożenie tych rozwiązań na szeroką skalę”. Duży potencjał ma także płodozmian. W poszczególnych lokalizacjach pilotażowych zastosowano różne systemy płodozmianu, przy czym uzyskano te same wyniki: dywersyfikacja upraw poprawia strukturę gleby i jej różnorodność biologiczną oraz przyczynia się do zwiększenia wartości systemów obiegu zamkniętego biomasy. Skuteczne wdrażanie systemów NBS wymaga podejścia opartego na kontekście i uwzględniającego wiele aspektów. Li tłumaczy: „Kluczowym wnioskiem jest to, że najbardziej obiecujące strategie NBS to nie pojedyncze działania, lecz zintegrowane interwencje łączące uprawy, gleby, biomasę, składniki odżywcze i potencjalne łańcuchy wartości”.
Narzędzia do zarządzania składnikami odżywczymi przeznaczone dla rolników
Nawet najbardziej obiecujące strategie NBS nie zdołają zmienić oblicza rolnictwa bez poparcia ze strony interesariuszy. Rolnikom, którzy muszą zmagać się z krótkoterminowymi zagrożeniami, kosztami i decyzjami, może być trudno traktować priorytetowo długoterminowe korzyści z NBS. Aby wesprzeć wdrażanie NBS na szeroką skalę, zespół trans4num zaadaptował Globalny Standard Rozwiązań Opartych na Przyrodzie opracowany przez Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody i Jej Zasobów (IUCN)(odnośnik otworzy się w nowym oknie) w celu stworzenia zintegrowanych ram do oceny funkcjonalności ekologicznej i wykonalności społeczno-gospodarczej, a także sprzyjających warunków instytucjonalnych i związanych z zarządzaniem. W projekcie opracowano szereg łatwych w obsłudze narzędzi mających na celu wsparcie rolników, w tym narzędzie wspomagające podejmowanie decyzji – DST(odnośnik otworzy się w nowym oknie), żywe laboratoria, różne systemy modelowania oraz dane z czujników zdalnych. „Pierwsze reakcje rolników, doradców i interesariuszy są bardzo pozytywne”, mówi Li. „Użytkownicy nieustannie podkreślają, że jeśli mają być wdrażane na szeroką skalę, narzędzia muszą być proste w obsłudze, odpowiednie do lokalnych warunków i powiązane z zaufanymi systemami doradczymi”. Nawet jeśli sprawdzone NBS staną się dostępne, ich wdrożenie nie będzie łatwe. Problemem w krajach europejskich są skomplikowane przepisy i niepewne zachęty rynkowe. W Chinach realizacja projektów pilotażowych i wprowadzanie polityki może przebiegać szybciej, jednak rozszerzenie zakresu stosowania innowacji w zakresie NBS w zróżnicowanych warunkach lokalnych jest trudne. Jednak dzięki dogłębnej analizie sposobów przyspieszenia wdrażania NBS w różnych warunkach klimatycznych, rolniczych i administracyjnych firma trans4num zasiała ziarno przyszłości rolnictwa opartego na zasobach przyrody.
