Transgraniczne raporty kredytowe ułatwiają Europejczykom dostęp do pożyczek
Przeprowadzka w obrębie UE może z dnia na dzień wymazać historię kredytową kredytobiorcy. Osoba, która przez lata rzetelnie spłacała zobowiązania w jednym kraju, może być przez bank w innym kraju postrzegana jako taka pozbawiona użytecznej historii kredytowej. Może to prowadzić do odrzucenia wniosku, wyższych kosztów udzielenia pożyczki lub konieczności dostarczenia wielu dokumentów, nawet jeśli wnioskodawca odpowiedzialnie zarządzał swoim kredytem. W ramach finansowanego przez UE projektu EU-CREDIT-AI(odnośnik otworzy się w nowym oknie), koordynowanego przez estońską firmę z sektora fintech, Mifundo, opracowano ustandaryzowaną warstwę technologiczną, która pozwala bankom na pozyskiwanie zweryfikowanych danych kredytowych ponad granicami za zgodą wnioskodawcy. Ta „paszportowa tożsamość finansowa” może łączyć informacje z kilku krajów w jeden raport i obejmuje już dane z 20 krajów oraz 70% ludności Europy.
Ustandaryzowane raporty łączą krajowe historie kredytowe
Zamiast prosić osobę przeprowadzającą się np. z Polski do Hiszpanii o ponowne zbudowanie historii kredytowej, hiszpański bank mógłby otrzymać zweryfikowane polskie informacje dotyczące spłat, dochodów i istniejących zobowiązań. Kaido Saar, koordynator projektu EU-CREDIT-AI oraz dyrektor generalny i współzałożyciel firmy Mifundo, podsumowuje planowane korzyści: „Celem jest, aby przeprowadzka do innego kraju nie oznaczała konieczności rozpoczynania życia finansowego od nowa”. Krajowe systemy klasyfikują i oceniają kredyty hipoteczne, rachunki za media oraz zadłużenie telekomunikacyjne na różne sposoby. Platforma ujednolica te kategorie, jednocześnie zachowując pierwotne znaczenie każdego punktu danych. Lokalne oceny kredytowe są analizowane w oparciu o szacowane prawdopodobieństwo, że kredytobiorca nie spłaci zadłużenia, dzięki czemu kontekst krajowy nie jest pomijany.
Transgraniczne dane wpływające na decyzje kredytowe banków
Wyniki projektu sugerują, że brak określonych informacji może być mylnie interpretowany jako wysokie ryzyko. Saar tłumaczy: „Niektóre banki informowały nas, że po otrzymaniu transgranicznych danych zmieniły 35% swoich decyzji kredytowych”. Po ujawnieniu rzeczywistej historii spłat niektóre odrzucone wnioski zostały zatwierdzone, a ostrożne wyceny złagodzone. Platforma ogranicza również zależność od dokumentów dostarczanych przez wnioskodawców, ponieważ informacje pochodzą bezpośrednio z baz danych kredytowych. Wykorzystanie sztucznej inteligencji ogranicza się obecnie do klasyfikacji danych, a nie do podejmowania decyzji o przyznaniu kredytu. Wpisuje się to w szeroko zakrojone europejskie badania nad wyjaśnialną sztuczną inteligencją w zakresie decyzji mających wpływ na ludzi.
Transgraniczne weryfikacje kredytowe oparte na zasadach dotyczących zgody i przepisach UE
Zanim platforma pobierze dane z bazy kredytowej, udostępni je bankowi składającemu wniosek lub uzyska dostęp do informacji w ramach otwartej bankowości, konsumenci muszą wyrazić wyraźną zgodę. Mifundo nie ma stać się pierwotną bazą danych kredytowych. Korekta ewentualnych błędnych informacji powinna zostać dokonana w ramach przejrzystej procedury rozstrzygania sporów u źródła. Podejście to jest zgodne z ogólnym rozporządzeniem o ochronie danych(odnośnik otworzy się w nowym oknie). Szersze wdrożenie platformy będzie zależało również od banków, krajowych rejestrów, organów regulacyjnych i nadzorczych. Zmieniona dyrektywa w sprawie kredytu konsumenckiego(odnośnik otworzy się w nowym oknie) wymaga dokładniejszych ocen zdolności kredytowej i zakazuje dyskryminacji w dostępie do kredytu ze względu na narodowość lub miejsce zamieszkania. Wejdzie ona w życie z dniem 20 listopada 2026 r. Saar komentuje to w następujący sposób: „Banki muszą uwzględnić wymiar UE w standardowych procedurach oceny ryzyka kredytowego, zamiast traktować kredytobiorców transgranicznych jako przypadki osobne”. Gdyby korzystanie z platformy stało się normą, specjaliści przenoszący się do innego kraju, powracający obywatele, osoby dojeżdżające do pracy za granicą oraz nabywcy nieruchomości nie byliby już oceniani głównie na podstawie kraju, w którym akurat znajdują się ich dane. Dzięki temu może powstać jednolity europejski rynek kredytowy(odnośnik otworzy się w nowym oknie), w którym brana byłaby pod uwagę historia spłat, a nie odległość od krajowej bazy danych banku.
