Rozwiązania w zakresie przeciwdziałania zanieczyszczeniom spowodowanym spływem wód opadowych w miastach
Rozproszone źródła zanieczyszczeń, w tym wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych (WWA) pochodzących z cząstek pyłu, metali ciężkich i mikroplastiku, przedostają się do miejskich systemów wodnych poprzez opady, infiltrację lub spływ powierzchniowy. Stanowi to poważne wyzwanie środowiskowe i zdrowotne. „Około 38% europejskich zbiorników wód powierzchniowych jest dotkniętych tym rodzajem zanieczyszczeń”, zauważa koordynatorka projektu WATERUN(odnośnik otworzy się w nowym oknie) Luz Herrero ze stowarzyszenia AIMEN, Northwest Metallurgical Research Association(odnośnik otworzy się w nowym oknie) w Hiszpanii. „Zmiany klimatu tylko pogłębiają ten problem ze względu na zmieniające się wzorce opadów i ekstremalne zjawiska opadowe. Dlatego europejskie miasta potrzebują nowych metod i narzędzi, aby lepiej radzić sobie z tą kwestią”.
Rozwiązania zapobiegawcze i łagodzące
Celem finansowanego ze środków UE projektu WATERUN było opracowanie szeregu rozwiązań zapobiegawczych i łagodzących, a także najlepszych praktyk w zakresie lepszego zarządzania odpływem wód miejskich. Zespół projektowy rozpoczął od zidentyfikowania źródeł zanieczyszczeń i zastosowania nowatorskiego narzędzia modelowania przy wyborze najbardziej odpowiedniego rozwiązania opartego na zasobach przyrody, które pozwoliłoby je wyeliminować. „W ciągłym procesie współtworzenia uczestniczyły organizacje badawcze i technologiczne, przemysł, władze publiczne, urbaniści oraz obywatele”, mówi Herrero. „Dzięki temu decyzje dotyczące zarządzania odpływem wód miejskich były podejmowane z uwzględnieniem wszystkich aspektów środowiskowych, społecznych i gospodarczych”. Do przetestowania narzędzi wybrano trzy studia przypadków: Santiago de Compostela (Hiszpania), Aarhus (Dania) i Amman (Jordania). Narzędzia te obejmowały przenośny system monitorowania służący do szybkiego wykrywania mikroplastiku i wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych (WWA) w wodach opadowych, narzędzie do identyfikacji szczególnie zanieczyszczonych obszarów miejskich oraz narzędzie planistyczne typu open source, pomagające miastom w podejmowaniu decyzji dotyczących tego, gdzie i w jaki sposób zarządzać wodami opadowymi, zanim przeciążą one system kanalizacyjny. Zespół projektowy stworzył również system wspomagania decyzji (DSS) służący do identyfikacji i oceny zagrożeń w systemach kanalizacyjnych zbierających wody opadowe z terenów miejskich. „Narzędzie to ma pomóc gminom, przedsiębiorstwom komunalnym i organom regulacyjnym zrozumieć, gdzie wody opadowe z terenów miejskich stają się zagrożeniem dla zdrowia ludzkiego lub środowiska”, wyjaśnia Herrero.
Centrum rozwiązań i praktyczny zestaw narzędzi
Centralnym elementem prac w ramach projektu jest Centrum rozwiązań (Solutions Hub). W przyszłości będzie pełniło rolę sieci koordynacyjnej, pomagając użytkownikom końcowym w określeniu narzędzi, których mogą potrzebować, oraz rodzaju podejścia do planowania i zarządzania. „Chodzi o to, by pomóc użytkownikom końcowym w opracowaniu planu działania na rzecz skutecznego zarządzania wodami opadowymi w miastach”, dodaje Herrero. Zestaw narzędzi WATERUN służy do gromadzenia najważniejszych wyników. Jak wyjaśnia Herrero: „Chodzi o to, by udostępnić wyniki tych prac praktykom, osobom zarządzającym gospodarką wodną w miastach, decydentom i innym potencjalnym użytkownikom. Zestaw narzędzi pomaga również zarządcom sprawdzić, czy spełniają wymogi dyrektywy (UE) 2024/3019, która nakłada na miasta obowiązek zarządzania zanieczyszczeniami pochodzącymi z przelewów wód opadowych i spływów miejskich”.
Wprowadzanie narzędzi na rynek
Projekt dobiegł już końca, a konsorcjum pracuje nad pozyskaniem dalszego finansowania, aby kontynuować ulepszanie i testowanie narzędzi. Celem jest stworzenie produktów gotowych do wprowadzenia na rynek. „Kilku partnerów podjęło już konkretne kroki w tym kierunku, składając wnioski do krajowych i europejskich programów finansowania”, dodaje Herrero. „Konieczne są dalsze działania dla całego zestawu wyników, aby osiągnąć pełną gotowość komercyjną”. Drugim głównym priorytetem jest wdrożenie projektów pilotażowych z potencjalnymi użytkownikami końcowymi, których wyraźnym celem jest stworzenie przypadków referencyjnych pokazujących potencjał centrum rozwiązań Centrum rozwiązań WATERUN oraz poszczególnych elementów jego usług. „Przykłady referencyjne mają kluczowe znaczenie w sektorze publicznym, ponieważ gminy i przedsiębiorstwa użyteczności publicznej są zazwyczaj nabywcami niechętnymi do podejmowania ryzyka i przed podjęciem decyzji o wdrożeniu nowych rozwiązań w dużym stopniu polegają na wykazanej skuteczności”, zauważa Herrero. „Wszystkie te priorytety razem tworzą praktyczny plan działań na czas po zakończeniu projektu”.