Co nowego w projekcie IRISS: Budowanie trwałego dziedzictwa w celu tworzenia bezpiecznych i zrównoważonych innowacji
Finansowany przez UE projekt IRISS(odnośnik otworzy się w nowym oknie) został rozpoczęty w 2022 r. z zamiarem przyspieszenia przejścia Europy na bezpieczne i zrównoważone od samego początku (SSbD) substancje chemiczne, materiały, produkty i procesy. W ciągu trzech lat projekt skupiał się na wspieraniu przemysłu we wdrażaniu strategii SSbD w celu włączenia zasad gospodarki o obiegu zamkniętym, neutralności klimatycznej, funkcjonalności i bezpieczeństwa do swoich innowacji. Przyczynił się także do opracowania wytycznych i kryteriów zgodnych z inicjatywami UE poświęconymi ochronie zdrowia ludzkiego i środowiska. Projekt zakończył się wprawdzie w maju 2025 r., ale jego działania i współpraca są nadal kontynuowane dzięki platformie IRISS International SSbD Community(odnośnik otworzy się w nowym oknie). Platforma ta służy jako główna przestrzeń interakcji i współpracy, oferująca dostęp do zasobów, możliwości nawiązywania kontaktów oraz dedykowanych przestrzeni dyskusyjnych. Członkowie mogą korzystać na przykład z centrum przemysłowego(odnośnik otworzy się w nowym oknie), które łączy siedem łańcuchów wartości reprezentowanych w społeczności w celu wspierania wymiany międzysektorowej. Wkrótce uruchomione zostaną także specjalne centra polityczne i naukowe. Aby zadbać o trwałość działań społeczności i platformy po wygaśnięciu finansowania unijnego, zespół IRISS wprowadził system płatnego członkostwa, który zapewnia członkom rozszerzony dostęp do szkoleń, praktycznych zasobów dotyczących SSbD oraz wsparcia ekspertów.
Utrzymanie tempa działań
Od zakończenia projektu zespół IRISS nieustannie wzmacnia współpracę i wymianę wiedzy poprzez konferencje, warsztaty, webinaria oraz działania w zakresie sieci kontaktów cyfrowych. Ważnym kamieniem milowym było wydarzenie SSbD25(odnośnik otworzy się w nowym oknie) – druga odsłona corocznej konferencji poświęconej SSbD, która odbyła się w Szwajcarii w listopadzie 2025 r. Zgromadziła ona uczestników z 20 krajów i było kazją do wymiany doświadczeń między interesariuszami z różnych sektorów i o różnym poziomie doświadczenia w zakresie SSbD. Niedawno, w kwietniu 2026 r., partnerzy IRISS opublikowali artykuł(odnośnik otworzy się w nowym oknie), który zawiera aktualny przegląd ram SSbD, planów działania oraz podejść do wdrażania. W dokumencie opisano również dobre praktyki w zakresie wdrażania SSbD oraz przedstawiono praktyczne przykłady z siedmiu przemysłowych łańcuchów wartości.
Pomiar wpływu i dalsze perspektywy
Znaczenie finansowania unijnego trudno przecenić. W projekcie IRISS zorganizowano ponad 25 warsztatów i szkoleń oraz brano udział w ponad 35 konferencjach, wydarzeniach i sesjach eksperckich wspierających budowanie potencjału w zakresie SSbD. Przygotowano artykuły naukowe oraz kilkanaście raportów publicznych. Co być może ważniejsze, powstała także międzynarodowa społeczność SSbD, która funkcjonuje nadal, już po oficjalnym okresie realizacji projektu. „Projekt IRISS pomógł wzmocnić współpracę na rzecz wdrażania SSbD między społecznościami, które zazwyczaj nie współpracują ze sobą ściśle, aby wspólnie kształtować bezpieczniejszą i bardziej zrównoważoną przyszłość w zakresie chemikaliów i materiałów”, komentuje kierowniczka projektu Emma Strömberg z IVL Swedish Environmental Research Institute, który pełnił rolę koordynatora IRISS. „W efekcie koncepcja, która niegdyś była stosunkowo nowa, zyskuje obecnie szersze uznanie w przemyśle, środowisku akademickim oraz wśród decydentów na poziomie państw członkowskich, UE i na arenie międzynarodowej”. Po 2026 r. społeczność SSbD skupiona wokół platformy IRISS International SSbD Community planuje dalsze rozszerzanie swojej działalności poprzez webinaria, programy szkoleniowe oraz kolejne edycje serii konferencji SSbD. Konferencja SSbD26(odnośnik otworzy się w nowym oknie) odbędzie się w dniach 9–11 listopada 2026 r. w Sztokholmie w Szwecji i będzie stanowić otwarcie kolejnego rozdziału tej długofalowej inicjatywy. Seria artykułów poświęconych dalszym losom projektów przybliża ukończone projekty finansowane ze środków Unii Europejskiej oraz ich osiągnięcia od chwili zakończenia okresu unijnego finansowania. Jeśli chcesz, żeby twój projekt został zaprezentowany w ramach serii artykułów „Dalsze losy”, wyślij wiadomość na adres editorial@cordis.europa.eu i opowiedz nam o nim.
