Wyjaśnianie ekologii owoców morza i oświadczeń dotyczących oznakowania ekologicznego
Owoce morza są jednymi z najczęściej sprzedawanych produktów spożywczych na świecie, ale kupowanie ich w sposób odpowiedzialny często nie jest wcale proste. Konsumenci widzą na opakowaniach coraz większą liczbę oznakowań ekologicznych, którym towarzyszą niekompletne dane i oświadczenia dotyczące ekologii, które często są trudne do zweryfikowania i porównania. Zespół finansowanego ze środków Unii Europejskiej projektu VeriFish(odnośnik otworzy się w nowym oknie) miał na celu zapewnienie większej przejrzystości tych oznaczeń dzięki opracowaniu opartych na nauce ram i narzędzi umożliwiających ocenę oraz przekazywanie rzetelnych informacji dotyczących parametrów środowiskowych produktów z owoców morza.
Badanie ekologii owoców morza
Ramy i wskaźniki VeriFish(odnośnik otworzy się w nowym oknie) stanowią uporządkowany i wieloaspektowy zbiór ocen, który pozwala na analizę parametrów owoców morza z uwzględnieniem trzech głównych wymiarów - wartości odżywczych i wpływu na zdrowie, wpływu na środowisko oraz warunków społeczno-gospodarczych. Obejmujące 84 wskaźniki ramy oceny zostały zaprojektowane w taki sposób, by obejmowały pełną złożoność systemów żywności otrzymywanej z mórz. „Parametry środowiskowe, oddziaływanie społeczno-gospodarcze oraz wartości odżywcze nie są czynnikami, które można stosować zamiennie”, mówi Sara Pittonet, koordynatorka projektu. „Wpływają na nie różne czynniki, wskaźniki wynikają ze zróżnicowanych danych, a dodatkowo odpowiadają na różne pytania”. Kwestie środowiskowe obejmują presję na siedliska, wpływ na klimat, odpady i ścieki, zużycie wody i dobrostan zwierząt. Parametry dotyczące żywienia obejmują dane dotyczące składu specyficzne dla danego gatunku, które zapewniają dostęp do przejrzystych informacji i gwarantują identyfikowalność w zakresie składników odżywczych. Jednocześnie nie stanowią zaleceń dietetycznych. Filar społeczno-gospodarczy stanowi ocenę warunków, które wpływają na odpowiedzialną produkcję owoców morza, w tym ryzyko związane z pracą, ochronę zdrowia i bezpieczeństwa, przeciwdziałanie dyskryminacji oraz siłę przepisów. Kluczową zaletą tych ram jest zgodność z zasadami FAIR, dzięki czemu są łatwe do znalezienia, dostępne, interoperacyjne i możliwe do ponownego wykorzystania. Dzięki połączeniu zbiorów danych pochodzących z wielu źródeł, w tym z Organizacji Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa, Światowej Organizacji Zdrowia i systemów klasyfikacji FoodEx, zespół projektu VeriFish buduje jednolite ramy, które umożliwiają porównania między gatunkami, systemami produkcji i regionami. Wszystkie dane są skonsolidowane w bazie wiedzy VeriFish - wspólnej platformie, która zapewnia zainteresowanym stronom dostęp do sprawdzonych i zweryfikowanych danych.
Udostępnianie danych dotyczących ekologii owoców morza
Zarówno baza wiedzy, jak i ramy oceny są dostępne za pośrednictwem aplikacji internetowej i mobilnej VeriFish(odnośnik otworzy się w nowym oknie), której prototypowa wersja jest dostępna w sieci. Platforma przetwarza złożone dane dotyczące ekologii w przystępne informacje dla konsumentów, producentów i decydentów. Obejmująca setki gatunków owoców morza aplikacja umożliwia konsumentom przeglądanie informacji dotyczących gatunków. Rybacy i producenci mogą udostępniać zweryfikowane dane na temat stosowanych praktyk, a kupujący mają dzięki temu dostęp do kluczowych informacji na temat pochodzenia produktów i ich wpływu na środowisku bezpośrednio w sklepie dzięki kodom QR. „Aplikacja wypełnia lukę między dostępnością danych a użytecznością, przyczyniając się do większej przejrzystości i budując zaufanie w zakresie przekazywania informacji na temat ekologii owoców morza”, wyjaśnia Pittonet. Wraz z aplikacją, zespół projektu VeriFish opracował umowę warsztatową CEN(odnośnik otworzy się w nowym oknie), która zawiera zalecenia dobrych praktyk dla organizacji projektujących kampanie informacyjne dotyczące owoców morza. Ten europejski dokument normalizacyjny jest przeznaczony dla władz publicznych i podmiotów prywatnych poszukujących wskazówek na temat skutecznego docierania do grup konsumentów i wywierania na nich wpływu. „W przyszłości zalecenia te mogą przyczynić się do zwiększenia konsumpcji, produkcji i dostępności zrównoważonych owoców morza”, dodaje Pittonet. Oprócz rezultatów technicznych, zespół zajmował się także testowaniem nowych form komunikacji, w tym opracowaniem książki kucharskiej, edukacyjnej gry karcianej, plakatów i wytycznych dotyczących informowania o ekologii. Reakcje konsumentów i interesariuszy były zachęcające. „Ludzie nie są zmęczeni informacjami na temat ekologii - są zmęczeni niejasnymi, abstrakcyjnymi i ogólnikowymi komunikatami”, mówi Pittonet. „Istnieje zapotrzebowanie na informacje dotyczące ekologii, które będą wiarygodne, praktyczne i przystępne dla odbiorców”.
