Promowanie edukacji i wiedzy na temat oceanów w UE
Oceany na całym świecie stoją przed wieloma narastającymi zagrożeniami, od zmian klimatu po zanieczyszczenie i nadmierną eksploatację. Ekosystemy morskie na całym świecie ulegają degradacji, dlatego konieczne są pilne działania w celu ochrony tych kluczowych zasobów. W tym kontekście finansowany ze środków UE projekt ProBleu(odnośnik otworzy się w nowym oknie) miał na celu zwiększenie świadomości i wiedzy na temat oceanów od podstaw. Projekt ProBleu wprowadzając innowacyjne materiały edukacyjne do europejskich szkół, dążył do wzbudzenia większego poczucia odpowiedzialności za zbiorniki wodne i zainspirowania zmian w zachowaniu oraz zachęcał do konkretnych działań na rzecz ochrony oceanów. „Naszym głównym celem była pomoc dla całej społeczności szkolnej w zrozumieniu, jak systemy oceaniczne i słodkowodne wpływają na ich życie, jak ściśle są z nimi powiązani oraz w jaki sposób mogą przyczynić się do ich ochrony”, wyjaśnia Jaume Piera Fernández(odnośnik otworzy się w nowym oknie), kierowniczka grupy nauk o środowisku w morskim centrum badawczym Institut de Ciències del Mar(odnośnik otworzy się w nowym oknie) (ICM-CSIC) w Hiszpanii oraz koordynatorka projektu ProBleu. W ramach projektu ProBleu współpracowano zarówno ze szkołami podstawowymi, jak i średnimi, z dziećmi i młodzieżą w wieku od około 6 do 18 lat, w różnorodnych placówkach, w tym w szkołach zawodowych i specjalnych. „Wspólnym mianownikiem wszystkich tych działań była misja UE w zakresie odbudowy oceanów i zasobów wodnych(odnośnik otworzy się w nowym oknie) – pomaganie młodszym pokoleniom w zrozumieniu ich związku z oceanem i wodami oraz zapewnienie społecznościom szkolnym możliwości zaangażowania się w ich ochronę i odbudowę”, mówi Meritxell Turó Silanes(odnośnik otworzy się w nowym oknie), biolożka z ICM-CSIC i badaczka z ProBleu.
Zwiększanie wiedzy o oceanach w salach lekcyjnych i społecznościach
W ramach projektu ProBleu naukowcy promowali sieć europejskich niebieskich szkół(odnośnik otworzy się w nowym oknie), czyli europejską inicjatywę, która zachęca szkoły do budowania więzi z lokalnymi systemami wodnymi i relacji z odpowiednimi interesariuszami. „Wpływ tej inicjatywy wykraczał zatem poza samych uczniów”, dodaje Turó. „Daliśmy nauczycielom możliwość prowadzenia tych działań, a wiele projektów włączało również rodziny i lokalne społeczności – zarówno na poziomie dzielnicy, miasteczka, jak i miasta”. W ramach projektu zapewniono również nauczycielom wsparcie w postaci wskazówek i szkoleń dotyczących projektów realizowanych za pośrednictwem platformy MINKA(odnośnik otworzy się w nowym oknie) (strona internetowa w języku hiszpańskim) oraz poprzez materiały Science Stories(odnośnik otworzy się w nowym oknie), które można dostosować do potrzeb zajęć szkolnych. Co ważne, zespół mógł zmierzyć wpływ edukacyjny swojej pracy, zbierając ponad 5300 odpowiedzi z ankiet uczniów. W ramach czterech otwartych naborów z projektu ProBleu sfinansowano 111 projektów szkolnych(odnośnik otworzy się w nowym oknie), docierając w ten sposób do 44 krajów i jednocześnie wspierając setki kolejnych szkół(odnośnik otworzy się w nowym oknie) w opracowywaniu i kształtowaniu własnych projektów w ramach programu niebieskich szkół. Obejmowały one kwestie o znaczeniu lokalnym, takie jak odpady morskie, różnorodność biologiczna, zmiany klimatyczne czy jakość wody. „Jesteśmy bardzo dumni z tego osiągnięcia, było to ogromne wyzwanie”, mówi Piera.
Pomoc w opracowaniu polityki oceanicznej w UE
Jedną z głównych lekcji płynących z projektu było znaczenie działania na poziomie lokalnym i za pośrednictwem mniejszych sieci, łączących szkoły z interesariuszami istotnymi w ich własnym kontekście. „Dzięki temu projekty nabierają większego znaczenia dla zaangażowanych społeczności i pomagają budować relacje, które mogą trwać dłużej niż sam projekt”, zauważa Turó. Prace nad politykami są kontynuowane w ramach projektów partnerskich SHORE oraz BlueLightS w serii dokumentów orientacyjnych. Tymczasem katalog zasobów(odnośnik otworzy się w nowym oknie) ProBleu stanowi bogatą ofertę materiałów dydaktycznych, slajdów do prezentacji, arkuszy ćwiczeń, zadań oraz interaktywnych modeli ekosystemów, które stanowią wsparcie dla społeczności nauczycielskiej. „Jedną z ważnych lekcji płynących z projektu ProBleu jest to, że oddolne podejście do edukacji w zakresie oceanów i wody jest skuteczne, ale wymaga czasu, koordynacji i zasobów”, zauważa Piera. „Jeśli wiedza o oceanach jest uznawana za pilny priorytet europejski — a uważamy, że tak powinno być — struktury te wymagają stałego wsparcia”.