Rzeczywisty stan różnorodności biologicznej w Afryce Subsaharyjskiej
Różnorodność biologiczna ma zasadnicze znaczenie dla zrównoważonego rozwoju, dlaczego więc decydenci nie włączają skutecznie zarządzania różnorodnością biologiczną do polityki i planowania w regionie subsaharyjskim? Jednym z powodów jest brak informacji na temat różnorodności biologicznej w krajach na południe od Sahary. Ta luka została teraz wypełniona przez nowe badanie(odnośnik otworzy się w nowym oknie) częściowo wspierane przez finansowany ze środków UE projekt BIOBANG. W badaniu wykorzystano lokalną wiedzę 200 ekspertów w dziedzinie afrykańskiej fauny i flory do określenia stanu bioróżnorodności w tym słabo zbadanym regionie świata.
Poszerzenie definicji wiedzy specjalistycznej
W badaniu rekrutowano ekspertów z szerokiego zakresu zawodów — badaczy, przewodników terenowych, strażników parków, praktyków ochrony przyrody i kuratorów muzeów — ze szczególnym naciskiem na ekspertów afrykańskich, aby przezwyciężyć utrzymujące się uprzedzenia wobec ekspertów z globalnej północy w tego rodzaju badaniach. Doprowadziło to do uzyskania znacznie dokładniejszego obrazu tego, jak na gatunki subsaharyjskie wpływa użytkowanie gruntów przez człowieka. Wyniki przedstawiono na internetowej mapie(odnośnik otworzy się w nowym oknie), która umożliwia użytkownikom zbadanie nienaruszonej różnorodności biologicznej i statystyk użytkowania gruntów w różnych krajach subsaharyjskich. „Ocena ta jest odpowiedzią na poważną lukę wiedzy w krajach afrykańskich, w których często brakuje informacji na temat różnorodności biologicznej potrzebnych do kształtowania polityki, sprawozdawczości i planowania przestrzennego” — stwierdza współautorka badania Reinette Biggs, profesor w Stockholm Resilience Centre na Uniwersytecie Sztokholmskim, w komunikacie(odnośnik otworzy się w nowym oknie) opublikowanym na stronie uczelni. „Mamy teraz bardziej wiarygodną bazę dowodową, aby wspierać strategie rozwoju, które pomagają zarówno przyrodzie, jak i ludziom”.
Kompleksowy obraz sytuacji
Badanie zapewnia kompleksową ocenę poziomu nienaruszenia różnorodności biologicznej w Afryce Subsaharyjskiej. Ujawnia również niepokojącą rzeczywistość: region stracił około 24% swojej przedkolonialnej i przemysłowej różnorodności biologicznej, przy czym kręgowce ogólnie radzą sobie gorzej niż populacje roślin. Wśród ssaków, największy spadek liczebności zanotowano w przypadku dużych zwierząt roślinożernych i mięsożernych, ze stratami sięgającymi 80%, a następnie u naczelnych, ze stratami sięgającymi 54%. Najmniej ucierpiały mniejsze kręgowce, takie jak gryzonie i ptaki łąkowe (do 18%). Nienaruszenie różnorodności biologicznej grup roślin wahało się od 55% do 91%, przy czym drzewa i krzewy leśne i bagienne doświadczyły największych strat, a najbardziej odporne okazały się rośliny zielne. Stwierdzono również duże różnice w stanie nienaruszenia różnorodności biologicznej w poszczególnych krajach i ekosystemach. Najmniej nienaruszone były Rwanda i Nigeria, odpowiednio w 48% i 53%, a Namibia i Botswana najbardziej, na poziomie 87%. Biomy Fynbos i trawiaste ucierpiały bardziej niż suchsze, takie jak pustynie. Co najważniejsze, większość pozostałych dzikich populacji roślin i zwierząt występuje na terenach niechronionych, takich jak lasy i pastwiska, gdzie ludzie i przyroda współistnieją ze sobą. Utrata nienaruszonej różnorodności biologicznej w najbardziej dotkniętych biomach jest spowodowana przekształceniem gruntów w pola uprawne w przypadku obszarów trawiastych i fynbos, degradacją pozarolniczą lasów oraz połączeniem tych dwóch czynników na sawannach. „To zasadniczo zmienia miejsce i sposób, w jaki myślimy o ochronie różnorodności biologicznej w Afryce” — donosi w tej samej wiadomości główna autorka badania Hayley Clements z Uniwersytetu w Stellenbosch w RPA. „Obszary chronione pozostają kluczowe, zwłaszcza w przypadku dużych ssaków Afryki, ale same w sobie nie są wystarczające, aby ograniczyć utratę różnorodności biologicznej. Zrównoważone zarządzanie współdzielonymi obszarami prac ma kluczowe znaczenie dla zachowania różnorodności biologicznej i wspierania źródeł utrzymania”. Projekt BIOBANG (Investigating opportunities for transformative change in biodiversity conservation: from Big Data analytics to Gamification.) kończy się w 2030 roku. Więcej informacji: projekt BIOBANG
