Badanie nierówności edukacyjnych w Europie
Europejskie społeczeństwo należy do najlepiej wykształconych na świecie. Mimo to nierówności edukacyjne pozostają jednym z kluczowych wyzwań w wielu krajach UE, co utrudnia urzeczywistnienie wizji UE, jaką jest stworzenie prawdziwie inkluzywnego, wysokiej jakości kształcenia dla wszystkich. Aby umożliwić znaczące zmiany w europejskich systemach edukacyjnych, finansowany przez UE projekt LEARN(odnośnik otworzy się w nowym oknie) przewiduje zbadanie, w jaki sposób powstają nierówności i dlaczego utrzymują się mimo upływu czasu. Europejska edukacja poczyniła znaczne postępy w ciągu ostatniego stulecia dzięki wprowadzeniu obowiązku szkolnego, szerszemu dostępowi do szkolnictwa wyższego i programów dla najmłodszych. Jednak pomimo tych znaczących postępów pochodzenie społeczno-ekonomiczne dziecka nadal wpływa na jego przyszłość, kształtując osiągnięcia, aspiracje, wybory dziedzin i dostęp do szkolnictwa wyższego. Nierówności te utrzymują się nawet mimo zmniejszania się barier strukturalnych, co wskazuje na głębsze jakościowe i ilościowe podziały związane z pochodzeniem społecznym. Konieczna jest zatem interwencja polityczna, nie tylko w celu poprawy wyników edukacyjnych, ale także w celu złagodzenia niekorzystnych skutków dotykających ludzi przez całe ich życie oraz szerszych konsekwencji społecznych i ekonomicznych wynikających z nierównego dostępu.
Dążenie do znaczących postępów i trwałej zmiany
„Znaczące postępy w edukacji wymagają, aby jej reformy były oparte na dowodach naukowych. Trwała zmiana musi być efektem wykorzystania kompleksowych, porównywalnych danych do kierowania polityką i praktyką na wszystkich poziomach edukacji”, piszą Paula Sergeant i Doris Hanappi z partnerów LEARN, odpowiednio Manchester Metropolitan University (Zjednoczone Królestwo) i Uniwersytety w Zurychu (Szwajcaria), w niedawnym artykule w serwisie „Open Access Government”(odnośnik otworzy się w nowym oknie). W związku z tym zespół zestawia i syntetyzuje różne źródła danych i wcześniejsze wyniki badań, aby uzyskać pełniejszy wgląd w zmiany polityki i ich wpływ na nierówności edukacyjne w całej Europie. Skupia się przy tym na dziewięciu krajach europejskich: Estonii, Finlandii, Niemczech, Irlandii, Włoszech, Holandii, Rumunii, Szwajcarii i Zjednoczonym Królestwie. Badając wzorce nierówności występujące w obrębie tych krajów i między nimi, zespół LEARN będzie w stanie wspierać kształtowanie polityki edukacyjnej za pomocą solidnych, opartych na dowodach interwencji. Kluczowym narzędziem jest EU LEARN Policy Lab(odnośnik otworzy się w nowym oknie). Na tej platformie wiedza naukowa i dowody są syntetyzowane, tłumaczone i udostępniane decydentom i innym interesariuszom.
Dane na potrzeby tworzenia polityki
Dwa dokumenty orientacyjne opublikowane w 2025 r. pokazują, że do skutecznej walki z nierównościami potrzebne są inkluzywne polityki edukacyjne i silniejsze systemy dowodowe oparte na szerokich wskaźnikach społeczno-ekonomicznych. „Przejrzyste kryteria umieszczania, desegregacja na wczesnym etapie i celowe wsparcie rodziny mogą sprawić, że zmiany edukacyjne będą bardziej sprawiedliwe, podczas gdy usługi w zakresie zdrowia psychicznego, kariery i wsparcia finansowego poprawią samopoczucie i długoterminowe rezultaty”, piszą Sergeant i Hanappi w tym samym artykule. Pierwszy z dokumentów, Mapping the Education Evidence Base(odnośnik otworzy się w nowym oknie), zwraca uwagę na możliwości zmniejszenia nierówności edukacyjnych poprzez wzmocnienie bazy dowodowej. Wzywa on do prowadzenia badań, które obejmują wszystkie etapy edukacji, uwzględniają szersze konteksty społeczne poza środowiskiem rodzinnym i lepiej dostosowują teorię do praktycznych wskaźników. Zniwelowanie tych luk umożliwi tworzenie skuteczniejszej, ukierunkowanej polityki i wesprze rozwój inkluzywnych systemów edukacyjnych, które walczą z nierównościami u ich podstaw. Drugi dokument orientacyjny opracowany w projekcie LEARN (Longitudinal Educational Achievements: Reducing iNequalities), Closing the Attainment Gap(odnośnik otworzy się w nowym oknie), wskazuje na trzy kluczowe czynniki zmian: zapewnienie długoterminowego, stabilnego finansowania dla instytucji brokerów wiedzy, inwestowanie w umiejętności badawcze nauczycieli oraz promowanie kultury współpracy, która ceni rygorystyczne badania i profesjonalną wiedzę specjalistyczną. Zdaniem autorów raportu, podjęcie tych kroków pomoże zniwelować różnice w osiągnięciach edukacyjnych i stworzyć bardziej sprawiedliwe systemy edukacji dla wszystkich uczniów. Więcej informacji: strona projektu LEARN(odnośnik otworzy się w nowym oknie)