Alternatywne źródła wody dla Europy narażonej na stres wodny
Europejskie systemy wodne stoją w obliczu kryzysu, ponieważ popyt rośnie, a zmiany klimatu sprawiają, że tradycyjne źródła stają się mniej przewidywalne. Susze w Europie spowodowały w samym 2022 r. straty w wysokości 40 mld euro(odnośnik otworzy się w nowym oknie), a obniżający się poziom rzek negatywnie wpłynął na rolnictwo, produkcję energii i logistykę. Lato 2026 r. dobitnie przypomniało o tych zagrożeniach: rekordowo niski poziom wody w Dunaju zagroził zaopatrzeniu w wodę chłodzącą dla elektrowni jądrowych na Węgrzech i w Rumunii, wywierając presję na wytwarzanie energii elektrycznej i wymuszając podjęcie środków nadzwyczajnych w celu utrzymania przepływu wody. Wiele dotkniętych tym problemem regionów nie dysponuje zasobami niezbędnymi do wdrożenia kompleksowej reakcji. Lukę tę wypełnia projekt RECREATE(odnośnik otworzy się w nowym oknie) poprzez proaktywne, oparte na dowodach planowanie gospodarki wodnej. „Naszym celem jest sprostanie rosnącemu wyzwaniu związanemu z niedoborem wody i presją klimatyczną na regionalne systemy wodne poprzez wspieranie szerszego, bezpieczniejszego i bardziej zaufanego wykorzystania alternatywnych rozwiązań, takich jak ponowne wykorzystanie wody, odsalanie i zbieranie wody deszczowej”, wyjaśnia Digu Aruchamy, kierownik programu w organizacji Eurecat(odnośnik otworzy się w nowym oknie), działającej jako koordynator projektu.
Narzędzia cyfrowe wspomagające adaptacyjne planowanie gospodarki wodnej
Sercem projektu jest RECREATE_WT, platforma typu open source stworzona wspólnie z zainteresowanymi stronami. Łączy ona prognozy klimatyczne, scenariusze zapotrzebowania na wodę, modelowanie systemów, ocenę ryzyka zdrowotnego oraz strategie gospodarki wodnej w jedno narzędzie wspomagające podejmowanie decyzji, które ma służyć jako przewodnik w adaptacyjnym planowaniu gospodarki wodnej. Platforma już teraz pomaga w ocenie przyszłych scenariuszy podaży i popytu na wodę w czterech regionach objętych studiami przypadków w ramach projektu: na północy Holandii, na hiszpańskim wybrzeżu Costa Brava, w Kalundborgu w Danii oraz na wyspie Syros w Grecji. „Nasze oceny stanowią podstawę do zrozumienia, jak może ewoluować stres wodny oraz które alternatywne strategie dotyczące zasobów wodnych mogą okazać się najbardziej odpowiednie”, mówi Marcel Gutenberger, ekspert ds. komunikacji w organizacji ICLEI(odnośnik otworzy się w nowym oknie), będącej partnerem projektu.
Lokalne rozwiązania dla lokalnych potrzeb
Decyzje dotyczące alternatywnych źródeł wody wiążą się z kwestiami zarządzania, zaufania, regulacji, ekonomii i lokalnych priorytetów. Dlatego, oprócz testowania platformy, w ramach projektu powołano społeczności praktyków w każdym z regionów objętych studiami przypadków. „Społeczności te skupiają interesariuszy ze świata nauki, polityki, przedsiębiorstw użyteczności publicznej, przemysłu i społeczeństwa obywatelskiego i mają zasadnicze znaczenie dla budowania zaufania oraz zapewnienia, że nasze rozwiązania odpowiadają rzeczywistym lokalnym potrzebom”, dodaje Gutenberger. Kompleksowe podejście projektu przyniosło już istotne wyniki. Partnerzy z Holandii wykorzystali RECREATE_WT do modelowania ewolucji regionalnego systemu wody pitnej, analizując wyzwania związane ze zmianami klimatu, popytem i jakością wody. Władze regionu Costa Brava wykorzystują RECREATE_WT do oceny strategii ponownego wykorzystania wody oraz analizy ekonomicznej i środowiskowej opłacalności odsalania. Z kolei w Kalundborgu i na wyspie Syros platforma służy do modelowania potencjału, odpowiednio: zbierania wody deszczowej oraz odzyskiwanych ścieków jako alternatywnych źródeł wody. „Różnorodność regionów objętych naszymi studiami przypadków może sprawiać, że projekt jest bardziej złożony, ale jednocześnie znacznie bardziej wartościowy z punktu widzenia powielania go w innych regionach Europy borykających się z niedoborem wody”, zauważa Aruchamy.
Od demonstracji do wdrożenia rynkowego
Aby wesprzeć wprowadzenie swoich rozwiązań na rynek, zespół projektu RECREATE przeprowadzi kompleksową analizę rynkową w celu oceny potencjału w czterech regionach objętych studiami przypadków, identyfikując kluczowe bariery dla szerszego wdrożenia, a także możliwości finansowania i inne formy wsparcia. W ramach projektu zostaną również opracowane praktyczne plany wdrożenia. „RECREATE przeniesie najlepsze praktyki i rozwiązania dostosowane do lokalnych warunków do nowych regionów docelowych, sprzyjając długoterminowej współpracy wykraczającej poza okres trwania projektu”, mówi Aruchamy. Projekt, którego realizacja ma zakończyć się w grudniu 2027 r., przygotowuje wspólnie z projektami partnerskimi MARCLAIMED i AWARD notę dotyczącą polityki publicznej(odnośnik otworzy się w nowym oknie).
