Wdrażanie innowacyjnych rozwiązań na rzecz odporności klimatycznej
Klęski żywiołowe związane z klimatem stanowią coraz większe zagrożenie dla życia w Europie. Powszechnie wiadomo, że środki fizyczne i organizacyjne, takie jak nowe wały przeciwpowodziowe czy plany awaryjne, mogą pomóc Europie w dostosowaniu się do tych narastających wyzwań. Innowacyjne rozwiązania w dziedzinie ubezpieczeń i finansów mogą również sprzyjać proaktywnej adaptacji, ponieważ zwiększają odporność jednostek i społeczeństwa na przyszłe zagrożenia. Jednak rozwiązania te są mniej rozwinięte. „Strategie finansowe są mniej widoczne i często bardziej złożone, a ich opracowanie wymaga wiedzy na temat zagrożeń klimatycznych, narażenia, podatności na zagrożenia, strat i szkód oraz sposobów, w jakie ryzyko wpływa na gospodarstwa domowe, infrastrukturę, przedsiębiorstwa i finanse publiczne”, wyjaśnia Hilppa Gregow, profesora naukowa w Fińskim Instytucie Meteorologicznym(odnośnik otworzy się w nowym oknie), adiunktka na Uniwersytecie Wschodniej Finlandii(odnośnik otworzy się w nowym oknie) oraz koordynatorka projektu PIISA(odnośnik otworzy się w nowym oknie). Jak dodaje: „Rozwiązania ubezpieczeniowe wymagają otoczenia regulacyjnego, które pozwala na wprowadzanie nowych produktów”. Gregow i jej zespół, w ramach finansowanego ze środków UE projektu PIISA, opracowali nowe rozwiązania mające na celu zachęcanie do wprowadzania nowych środków adaptacyjnych, które następnie z powodzeniem przetestowano w rzeczywistych warunkach w ośmiu krajach europejskich. Koncentrując się na rozwiązaniach w zakresie rolnictwa, leśnictwa i odporności miast, konsorcjum PIISA, w skład którego wchodzi 12 partnerów, było pionierem w tworzeniu portfeli ubezpieczeń odpornych na zmiany klimatu, aby chronić społeczności przed powodziami, suszami, pożarami lasów i burzami.
Testowanie praktycznych rozwiązań klimatycznych w europejskich projektach pilotażowych
Opierając się na swoich wcześniejszych pracach dotyczących innowacyjnych usług klimatycznych i opracowywania prognoz skutków, Gregow zaprojektowała proces PIISA w oparciu o trzy etapy dojrzałości: badanie stosunkowo dojrzałych przypadków, testowanie z nowymi grupami docelowymi i w nowych regionach oraz demonstracje pilotażowe. Wśród tych rzeczywistych demonstracji znalazła się jedna przeprowadzona we współpracy z władzami portugalskimi i lokalnymi interesariuszami, która łączyła symulacje zmian klimatu i rozprzestrzeniania się pożarów z konkretnymi środkami adaptacyjnymi, takimi jak pasy przeciwpożarowe. „Wyniki pokazały, że prawidłowo wdrożone i utrzymywane środki adaptacyjne mogą znacznie zmniejszyć zarówno ryzyko pożarów lasów, jak i wysokość orientacyjnych składek ubezpieczeniowych”, zauważa Gregow. W ramach innego projektu pilotażowego zespół firmy AXA Climate(odnośnik otworzy się w nowym oknie) współpracował z właścicielami lasów i partnerami z sektora ubezpieczeń komercyjnych w Niemczech w celu stworzenia skalowalnych, uwzględniających czynniki klimatyczne ram ubezpieczeń od szkód spowodowanych przez wichury. Główną innowacją był wskaźnik narażenia na działanie wiatru (Wind Power Exposure Index), który łączy charakterystykę wiatru z mapą wrażliwości lasów. Ramy te przetestowano w Irlandii przy użyciu danych z rekordowej burzy Éowyn ze stycznia 2025 r., a następnie zweryfikowano je w Danii, Francji i Szkocji. Holenderski Wolny Uniwersytet w Amsterdamie(odnośnik otworzy się w nowym oknie) poprowadził projekt pilotażowy dotyczący zielonych dachów, natomiast firma Climate Adaptation Services(odnośnik otworzy się w nowym oknie) opracowała usługi wspierające adaptację. Pod kierownictwem Centrum Superkomputerowego w Barcelonie(odnośnik otworzy się w nowym oknie) w ramach pilotażowego projektu rolnego w Finlandii, we Włoszech i w Hiszpanii połączono udział rolników, wskaźniki klimatyczne, prognozy sezonowe oraz projektowanie ubezpieczeń oparte na indeksach. Think tank Sustainable Finance Observatory(odnośnik otworzy się w nowym oknie) kierował projektem pilotażowym we Francji, wprowadzając pionierskie narzędzie pomagające właścicielom domów zrozumieć ryzyko finansowe i ubezpieczeniowe związane z ruchami gruntu spowodowanymi suszą. „We Włoszech otrzymaliśmy również wyjątkowo silne wsparcie ze strony firm ubezpieczeniowych”, mówi Gregow.
Prowadzenie Europy ku proaktywnemu podejściu do ryzyka klimatycznego
Projekt, oprócz sukcesów poszczególnych projektów pilotażowych, przyniósł wiele kluczowych wyników. Należą do nich: przegląd rynku oceniający świadomość i postrzeganie kwestii klimatycznych wśród obywateli Europy; 10 wskaźników ryzyka klimatycznego, które zostały włączone do Wspólnego Centrum Badawczego Komisji Europejskiej „Risk Data Hub”; kilka artykułów naukowych i wspólnych webinarów; dokument orientacyjny; oraz biała księga zawierająca zalecenia dla sektora ubezpieczeniowego. Zdaniem Gregow, wyniki projektu PIISA mogą pomóc Europie przejść od reagowania na straty związane z klimatem do przewidywania i ograniczania ryzyka. Jak wyjaśnia badaczka: „Przy przyspieszeniu zmian klimatycznych ani fundusze publiczne, ani ubezpieczenia nie będą w stanie pokryć wszystkich strat. Ochronę finansową należy zatem traktować jako strategiczny element odporności, a nie jako techniczny dodatek”.