Innowacje poprawiają żyzność gleby i stan upraw
Projekt SPIN-FERT(odnośnik otworzy się w nowym oknie) stanowi zapowiedź rewolucji w dziedzinie zarządzania glebami w ogrodnictwie. Po rozpoczęciu prac w 2024 roku zespół skupił się na przetwarzaniu produktów ubocznych rolnictwa w wysokiej jakości nawozy i podłoża beztorfowe, przyczyniając się tym samym do rozwoju ekologicznego rolnictwa oraz dbając o stan gleb.
Odwracanie trendu
W całej Europie i poza nią stan gleb pogarszają postępująca erozja, rosnące zasolenie, pustynnienie oraz zanik materii organicznej i różnorodności biologicznej. Intensywne uprawy i inna działalność człowieka przyspieszają te procesy, które zagrażają temu niezwykle delikatnemu i zasadniczo nieodnawialnemu zasobowi naturalnemu. Wpisujący się w działania Unii Europejskiej mające na celu odwrócenie postępującej degradacji gleby projekt SPIN-FERT skupia się na przeszkodach, które utrudniają wdrożenie praktyk poprawiających zdrowie gleb. Wdrażana przez zespół projektu strategia obejmuje opracowywanie nowych składów nawozów mających na celu promowanie wykorzystania biostymulantów (substancji usprawniających pobieranie składników odżywczych, zwiększających tolerancję na stres, a także poprawiających jakość i sprzyjających rozwojowi roślin uprawnych), a także normalizację wykorzystania podłoży bez torfu i wspieranie rolników we wdrażaniu zintegrowanych systemów gospodarki gruntami. Prace realizowane w ramach projektu obejmują także opracowanie kompleksowej strategii sprzyjającej wdrażaniu przyjaznych dla środowiska praktyk i wykorzystywaniu podłoży niezawierających torfu. Fundamentem projektu SPIN-FERT jest zintegrowane podejście oparte na wykorzystaniu mikrobiomu glebowego w celu ograniczenia stosowania nawozów mineralnych i syntetycznych pestycydów. Polega ono na równoczesnym stosowaniu biostymulantów opartych na mikroorganizmach i innych rozwiązaniach wraz z nawozami organicznymi i wdrażaniem innych praktyk w zakresie gospodarki gruntowej, w tym upraw okrywowych i bezpłużnych. Głównym celem projektu jest opracowanie wysokiej jakości biostymulantów w postaci płynnej, stałej i żelowej, które mogą być stosowane w zróżnicowanych sytuacjach. „Opracowywane innowacje usprawniają wytwarzanie wielofunkcyjnych produktów i umożliwiają ich stosowanie w różnych systemach upraw, umożliwiając w ten sposób dostosowanie strategii nawożenia i zarządzania gruntami do poszczególnych upraw, aby uwzględnić prebiotyki, probiotyki i postbiotyki - podobnie jak ma to miejsce w przypadku ochrony zdrowia ludzi,”, wyjaśnia Eligio Malusà, badacz z ramienia Instytutu Ogrodnictwa - Państwowego Instytutu Badawczego w Polsce będącego koordynatorem projektu SPIN-FERT, którego wypowiedź została przytoczona w artykule(odnośnik otworzy się w nowym oknie) opublikowanym w portalu Open Access Government. Zespół projektowy wykorzystuje także trzy narzędzia oparte na sztucznej inteligencji w celu monitorowania jakości gleby i przewidywania jej stanu. Narzędzia zaprojektowane z myślą o wspieraniu rolników, doradców i decydentów, obejmują laboratorium na układzie pozwalające na obserwację czynników biologicznych, zrobotyzowany system analizy obrazu pozwalający na ocenę różnorodności biologicznej drobnoustrojów i nicieni oraz czujnik zapachu umożliwiający szacowanie aktywności drobnoustrojów glebowych na podstawie związków lotnych. Poza żyznością gleby, zespół projektu zajmuje się także zagadnieniem kosztów środowiskowych wynikających ze stosowania torfu. Torf pozostaje dominującym składnikiem podłoży uprawnych na terenie Unii Europejskiej, jednak jego wydobycie zagraża wrażliwym ekosystemom torfowiskowym. Zespół projektu SPIN-FERT dąży do optymalizacji produkcji podłoży beztorfowych poprzez łączenie wysokiej jakości kompostów, wyselekcjonowanych inokulantów mikrobiologicznych i substancji humusowych pochodzących z odpadów.
Nowa broń w walce z degradacją gleb
W celu poszerzania wiedzy i zwiększania świadomości badacze wykorzystują działania edukacyjne, szkolenia oraz sztukę. „Strategie oraz innowacje technologiczne, które wymagają zmiany typowych zachowań mieszkańców, wymagają dotarcia do ludzkich emocji - bez tego ich upowszechnienie i popularyzacja nie są gwarantowane, co może przełożyć się na ich skuteczność”, wyjaśnia Malusà. „Konsorcjum projektu SPIN-FERT, w którego skład wchodzą naukowcy, praktycy oraz artyści, ma świadomość tego wyzwania i dokłada wszelkich starań, aby mu sprostać”, dodaje. Jednym z działań wpisujących się w ten cel był projekt artystyczno-naukowy ‘The Breath of Soil – Memory Nexus’(odnośnik otworzy się w nowym oknie) („Oddech Gleby - Sieć Pamięci”), który został zrealizowany w Berlinie w 2025 roku. Będący częścią inicjatywy SPIN-FERT (Innovative practices, tools and products to boost soil fertility and peat substitution in horticultural crops) projekt był poświęcony wyjątkowej zależności ludzi i gleby. Więcej informacji: strona projektu SPIN-FERT(odnośnik otworzy się w nowym oknie)
