Różne europejskie regiony przekształcają odpady biologiczne w lokalne możliwości biznesowe oparte na gospodarce o obiegu zamkniętym
Na całym świecie około 50% komunalnych odpadów stałych ma charakter organiczny – są to odpady spożywcze i kuchenne oraz odpady ogrodowe. W ośmiu europejskich miastach i regionach te miejskie odpady biologiczne wykorzystywane są jako cenne źródło biomateriałów na potrzeby biogospodarki o obiegu zamkniętym. Było to możliwe między innymi dzięki finansowanemu przez UE projekowi HOOP(odnośnik otworzy się w nowym oknie). Dzięki stworzeniu podstaw technicznych, ekonomicznych i regulacyjnych, niezbędnych miastom do przekształcania szans w konkretne działania, regiony przeznaczyły 124 mln euro na rozwiązania w zakresie gospodarki o obiegu zamkniętym w zakresie odpadów biologicznych, co stanowi trzykrotność pierwotnego celu inwestycyjnego. Te konkretne wyniki stanowią wzór do naśladowania w całej Europie i nie tylko – od innowacyjnych metod odzysku odpadów z gospodarstw domowych po biopark oparty na symbiozie przemysłowej oraz centrum referencyjne w zakresie pirolizy.
Współpraca międzysektorowa na dużą skalę pozwala domknąć cykl
Miasto Almere w Holandii pozyskało inwestycje o wartości 4,46 mln euro, łącząc dziesiątki rozproszonych projektów innowacyjnych w wielofunkcyjny „bank biowłókien”. Opracowany nowy model współpracy między przedsiębiorstwami (B2B) pozwala zniwelować wahania w dostawach surowców z biomasy oraz popycie na bioprodukty. Norweskie Bergen przeszło drogę od braku oddzielnego systemu zbiórki odpadów do stworzenia bioparku opartego na symbiozie przemysłowej o wartości 43,76 mln euro. Połączenie hodowli owadów, produkcji mikroalg i fermentacji beztlenowej pozwala zaopatrywać akwakulturę w pasze i składniki odżywczych. Po dziesięcioleciach sukcesów komercyjnych związanych z produkcją wysokiej jakości kompostu gmina Wielkiego Porto w Portugalii przeznaczyła 53 mln euro na budowę zakładu fermentacji beztlenowej połączonego z instalacją do odzyskiwania składników odżywczych. Wspólnie będą pozyskiwać składniki odżywcze z domowych odpadów biologicznych w celu wykorzystania ich jako nawozy rolnicze oraz przetwarzać pozostałości lignocelulozowe z kompostowania na biowęgiel w procesie pirolizy, co wesprze ważny sektor rolniczy w regionie.
Od zera do pozycji czołowego eksperta w zakresie pirolizy i biowęgla
Miasto Münster (Niemcy), światowy lider w dziedzinie zbiórki i segregacji odpadów biologicznych, zbadało możliwości utylizacji drewnianych odpadów ogrodowych. W projekcie HOOP potwierdzono techniczną wykonalność stosowania pirolizy do produkcji biowęgla oraz wstępnej obróbki metodą hydrolizy enzymatycznej w celu zwiększenia wydajności biogazu. „Oba projekty, realizowane od zera, mają szansę rozwinąć się na dużą skalę, podczas gdy Münster ugruntowało swoją pozycję jako ekspert w dziedzinie biowęgla”, mówi kierownik projektu Miguel Ángel Suárez z CETENMA(odnośnik otworzy się w nowym oknie). Kuopio w Finlandii pokonało liczne przeszkody związane z innymi planowanymi projektami i ostatecznie stało się centrum referencyjnym w dziedzinie pirolizy. Zakład pilotażowy, w który zainwestowano 830 000 euro, działa od 2023 roku, świadcząc usługi testowe na rzecz lokalnego przemysłu.
Zbiórka i utylizacja odpadów biologicznych z gospodarstw domowych
W hiszpańskiej Murcji, gdzie oddzielnie zbierano mniej niż 10% odpadów biologicznych, pozyskano 6,79 mln euro na poprawę tej sytuacji. Dodatkowe 550 000 euro przeznaczono na wsparcie wdrożenia selektywnej zbiórki zużytych olejów spożywczych. Miasto Albano Laziale (Włochy) zdołało zaangażować interesariuszy na szczeblu krajowym i pozyskać 2,2 mln euro, wykorzystując swój wysoki wskaźnik zbiórki odpadów biologicznych oraz wysoką jakość tej zbiórki. Opracowano w nim szereg przedsięwzięć dotyczących utylizacji, w tym przetwarzanie zużytych olejów spożywczych na bioplastik dla lokalnego sektora kosmetycznego. Zachodnia Macedonia (Grecja) – region, który dawniej opierał się na wydobyciu węgla brunatnego, a obecnie jest liderem pod względem udziału w projektach europejskich – tworzy nowy łańcuch wartości. Inwestycja opiewająca na 72 500 euro umożliwiła wprowadzenie selektywnej zbiórki zużytych fusów z kawy w celu ich ponownego wykorzystania.
Pomoc we wdrażaniu i replikacji na szeroką skalę
Kluby odpadów biologicznych działające na każdym z obszarów pilotażowych zgromadziły ponad 1500 przedstawicieli władz, przemysłu, środowisk akademickich i społeczeństwa obywatelskiego, którzy identyfikowali przeszkody i wspólnie opracowywali rozwiązania dostosowane do konkretnych warunków. Fora te przyczyniły się do zmiany podejścia władz miejskich – z nacisku na gospodarkę odpadami na rozwój produktów – co stanowiło kluczową zmianę kulturową, odzwierciedloną we wprowadzeniu otwartych konsultacji rynkowych oraz ram zamówień publicznych sprzyjających innowacjom. Rozwijająca się sieć HOOP(odnośnik otworzy się w nowym oknie), zrzeszająca 129 europejskich miast i regionów, dzieli się obecnie tymi doświadczeniami poprzez wizyty studyjne oraz platformę Urban Circular Bioeconomy Hub(odnośnik otworzy się w nowym oknie) – kompleksową platformę oferującą narzędzia do samooceny, modele finansowe oraz wytyczne dotyczące certyfikacji. Sieć HOOP przyczyniła się do utworzenia 76 bezpośrednich miejsc pracy i sprawiła, że miasta stały się podmiotami napędzającymi transformację w kierunku biogospodarki o obiegu zamkniętym. „Dzięki wczesnemu wykazaniu wykonalności pod względem technicznym, komercyjnym i regulacyjnym flagowe miasta przyciągnęły inwestycje i stworzyły trwały potencjał w zakresie zrównoważonego gospodarowania odpadami biologicznymi – co stanowi wzór do naśladowania w całej Europie i we wszystkich sektorach”, podsumowuje Suárez.
