Biologiczne metody zwalczania szkodników w oliwkach i migdałach
Projekt BIOVEXO(odnośnik otworzy się w nowym oknie) został zainicjowany w odpowiedzi na szybkie rozprzestrzenianie się bakterii Xylella fastidiosa, jednego z najbardziej niszczycielskich patogenów roślinnych atakujących europejskie sektory oliwek i migdałów. Bakteria ta, przenoszona przez owady, takie jak pluskwiaki, spowodowała powszechną śmiertelność drzew w całym regionie Morza Śródziemnego, a niektóre regiony doświadczyły spadku produkcji oliwek o 65 do 80%(odnośnik otworzy się w nowym oknie). „Do czasu realizacji tego projektu nie były dostępne żadne skuteczne i zrównoważone rozwiązania w zakresie zwalczania tej choroby”, wyjaśnia kierowniczka projektu BIOVEXO Francine Martin z RTDS Group(odnośnik otworzy się w nowym oknie), koordynatora projektu z siedzibą w Austrii. „Dotychczasowe środki opierały się głównie na środkach owadobójczych, które często są niewystarczające i szkodliwe dla środowiska”.
Biologiczne, zrównoważone strategie ochrony roślin
Aby zaradzić tej sytuacji, zespół projektu BIOVEXO starał się opracować innowacyjne biopestycydy, które byłyby ukierunkowane zarówno na bakterię, jak i jej owadzi wektor. Projekt koncentrował się na identyfikacji i walidacji portfolio rozwiązań biologicznych, w tym korzystnych szczepów bakterii, naturalnych ekstraktów roślinnych, metabolitów mikrobiologicznych i grzybów entomopatogennych(odnośnik otworzy się w nowym oknie). Była to wspólna inicjatywa prowadzona przez multidyscyplinarne konsorcjum organizacji badawczych, partnerów przemysłowych, MŚP i stowarzyszeń rolników. „Projekt BIOVEXO był realizowany zgodnie z kompleksowym procesem innowacji, przechodząc od odkrycia do walidacji w świecie rzeczywistym”, mówi Martin. „Obejmowało to: badania przesiewowe i optymalizację środków kontroli biologicznej; rozwój, formułowanie i zwiększanie skali biopestycydów X (ukierunkowanych na bakterię) i biopestycydów V (ukierunkowanych na wektor); a także oceny środowiskowe, toksykologiczne i regulacyjne”. Obiecujące biopestycydy były następnie testowane w warunkach polowych w rzeczywistych warunkach rolniczych. Przeprowadzono je w regionach dotkniętych bakterią Xylella, takich jak Apulia we Włoszech i Majorka w Hiszpanii, wielokrotnie aplikując środki w sposób dostosowany do warunków sezonowych. Badania lecznicze przeprowadzono w zainfekowanych sadach oliwnych i migdałowych, a badania zapobiegawcze oparte na zintegrowanym zwalczaniu szkodników(odnośnik otworzy się w nowym oknie) (IPM) przeprowadzono w nowo posadzonych sadach. IPM to strategia ekosystemowa, która łączy techniki takie jak kontrola biologiczna, manipulacja siedliskami i stosowanie odpornych odmian. „Badania te łączyły wiele zabiegów i obejmowały ciągłe monitorowanie objawów, populacji bakterii i reakcji fizjologicznych roślin” — dodaje Martin. „Przeprowadzono również ocenę cyklu życia i działania w zakresie zgodności z przepisami, aby zapewnić, że rozwiązania są zarówno skuteczne, jak i zrównoważone”.
Zwiększona odporność i zmniejszony stres
Kluczowym sukcesem była komercjalizacja biopestycydu V (Sankari, opracowanego przez partnera projektu, firmę Globachem). Wykazano jego dobrą skuteczność w zmniejszaniu populacji zarówno młodych, jak i dorosłych pluskwiaków, co potwierdziło jego wartość jako części strategii zwalczania wektorów. „Sankari — produkt na bazie kwasu nonanowego — charakteryzował się wysoką skuteczność w ramach strategii IPM”, mówi Martin. „W niektórych krajach uzyskano już zatwierdzenia regulacyjne, a na kluczowych rynkach spodziewane są dalsze rejestracje”. Terenowe badania prewencyjne IPM wykazały również, że połączenie zabiegów ukierunkowanych na bakterie i wektory może znacznie zmniejszyć wskaźniki infekcji. Analizy fizjologiczne wykazały, że poddane zabiegom rośliny — zwłaszcza młode drzewa oliwne — wykazywały lepszą transpirację i niższe temperatury korony, co sugeruje zwiększoną odporność i zmniejszony stres.
Wdrażanie zintegrowanego zwalczania szkodników
Aby wesprzeć przyjęcie opracowanych metod na poziomie gospodarstwa, zespół projektu BIOVEXO opracował praktyczną broszurę, która zawiera zalecenia(odnośnik otworzy się w nowym oknie) dla rolników dotyczące wdrażania IPM. „Przekłada to wyniki projektu na jasne, praktyczne wskazówki dla użytkowników końcowych”, dodaje Martin. „Kluczową lekcją jest to, że żaden pojedynczy produkt nie zapewnia kompletnego rozwiązania. Zamiast tego najskuteczniejszym podejściem są zintegrowane strategie, które jednocześnie atakują bakterię i jej wektor, dostosowane do konkretnych warunków agronomicznych i środowiskowych”. Przyszłe prace będą zatem koncentrować się na optymalizacji tych zintegrowanych podejść i wspieraniu ich wdrażania na dużą skalę. „Ogólnie rzecz biorąc, projekt wykroczył poza weryfikację koncepcji do namacalnego wdrożenia rynkowego i innowacji bliskich rynkowi” — zauważa Martin. „Położyło to podwaliny pod zrównoważone, biologiczne rozwiązania w zakresie ochrony upraw, które można zastosować w całym europejskim sektorze oliwek i migdałów”. Projekt BIOVEXO otrzymał finansowanie w ramach publiczno-prywatnego partnerstwa, Wspólnego Przedsięwzięcia na rzecz Biotechnologicznej Europy Opartej na Obiegu Zamkniętym(odnośnik otworzy się w nowym oknie).