Przewlekły ból i ryzyko sercowo-naczyniowe: czy istnieje związek?
Przewlekły ból dotyka milionów ludzi na całym świecie i pozostaje jedną z głównych przyczyn niepełnosprawności. Oprócz bezpośredniego wpływu na jakość życia, przewlekłemu bólowi często towarzyszą inne poważne schorzenia, w tym lęk, depresja, zmęczenie i choroby układu krążenia. Jednak mechanizmy biologiczne prowadzące do takiego kumulowania się chorób pozostają słabo poznane.
Badanie bólu w skali populacji
Celem finansowanego przez UE projektu PainFACT(odnośnik otworzy się w nowym oknie) było wypełnienie tej luki w wiedzy i odkrycie niejasnych powiązań między bólem a wielochorobowością. Konsorcjum projektu przeanalizowało dane zdrowotne ponad pięciu milionów osób z całej Norwegii. Analizowano również dane pochodzące z dużych międzynarodowych badań populacyjnych, takich jak UK Biobank(odnośnik otworzy się w nowym oknie) i Danish Blood Donor Study(odnośnik otworzy się w nowym oknie). Ponadto badacze wykorzystali unikalną i zróżnicowaną genetycznie kohortę myszy do eksperymentalnego zbadania molekularnych powiązań między bólem a chorobami współistniejącymi. W swoich badaniach połączyli oni rejestry pacjentów, dane genetyczne, pomiary białek krwi i dane obrazowe. Następnie zbadali współwystępowanie przewlekłego bólu z innymi chorobami oraz szlaki biologiczne, które mogą odpowiadać za te zależności. „Przewlekły ból jest często postrzegany jako stan lokalny, ale nasze odkrycia pokazują, że jest on głęboko powiązany z szerszym, ogólnoukładowym stanem zdrowia. Zrozumienie tych powiązań jest niezbędne, jeśli chcemy poprawić zarówno diagnostykę, jak i leczenie”, wyjaśnia koordynator projektu Christopher Sivert Nielsen.
Powiązanie z chorobami układu krążenia
Jednym z najważniejszych ustaleń projektu jest istnienie silnego związku między przewlekłym bólem a przyszłymi chorobami układu krążenia. Podczas gdy wcześniejsze badania w dużej mierze koncentrowały się na współistniejących chorobach psychicznych, zespół projektu PainFACT zidentyfikował podwyższone ryzyko sercowo-naczyniowe jako główną cechę przewlekłych zaburzeń bólowych. Związek ten był szczególnie wyraźny w przypadku schorzeń takich jak fibromialgia(odnośnik otworzy się w nowym oknie). U osób ze zwiększoną wrażliwością na ból stwierdzono również wyższe ryzyko wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych, nawet po uwzględnieniu tradycyjnych czynników ryzyka, takich jak palenie tytoniu, poziom cholesterolu i nadciśnienie. Odkrycia te mogą być szczególnie istotne dla kobiet, które są w znacznie większym stopniu dotknięte przewlekłymi zaburzeniami bólowymi i często doświadczają różnych objawów podczas zdarzeń sercowo-naczyniowych. „Związek między wrażliwością na ból a chorobami układu krążenia może stanowić ważną wskazówkę do zrozumienia specyficznego dla kobiet ryzyka sercowo-naczyniowego i wpłynąć na sposób, w jaki ryzyko to jest identyfikowane i kontrolowane w praktyce klinicznej”, podkreśla Nielsen.
Wspólne mechanizmy
W ramach projektu PainFACT przeprowadzono również pierwsze zakrojone na szeroką skalę badanie kojarzące wrażliwość na ból z testem zimnego kompresu – eksperymentalną metodą pomiaru tolerancji na ból wywołany zimnem. Badacze przeanalizowali dane od około 30 000 uczestników i zidentyfikowali pięć genów związanych z tolerancją bólu. Jednym z najbardziej godnych uwagi był gen TRPM8(odnośnik otworzy się w nowym oknie), który jest zaangażowany nie tylko w percepcję bólu, ale także w regulację ciśnienia krwi. Dalsze analizy wykazały silne genetyczne nakładanie się wrażliwości na ból, przewlekłych stanów bólowych, takich jak migrena, oraz choroby wieńcowej. To nakładanie się sugeruje, że przewlekły ból i choroby układu krążenia mogą mieć wspólne szlaki biologiczne, a nie reprezentować całkowicie odrębne schorzenia. Sam test zimnego kompresu okazał się ważnym postępem metodologicznym. Według Nielsena, „wykorzystanie testu zimnego kompresu jako narzędzia do odkryć molekularnych jest jednym z głównych osiągnięć projektu. Pomoże nam to zrozumieć, w jaki sposób mechanizmy bólu oddziałują z biologią układu sercowo-naczyniowego”. Odkrywając wcześniej nierozpoznane powiązania między przewlekłym bólem a chorobami ogólnoustrojowymi, badacze z projektu PainFACT mają na celu przedefiniowanie koncepcji bólu jako złożonego, wieloukładowego schorzenia. Patrząc w przyszłość, planują oni rozszerzyć badania genetyczne nad wrażliwością na ból i skupić się na chorobach układu krążenia.
