Drzewa poza lasami: strategiczni strażnicy terenów suchych
Kiedy ludzie wyobrażają sobie lasy, często myślą o gęstych połaciach porośniętych drzewami. Jednak na terenach suchych na całym świecie, od Afryki po Indie, wiele ważnych drzew rośnie samotnie. Rozrzucone po farmach, łąkach i półpustynnych krajobrazach, te odizolowane drzewa przez długi czas były w dużej mierze niewidoczne dla nauki. Teraz naukowcy pracujący nad finansowanym przez ERBN projektem TOFDRY(odnośnik otworzy się w nowym oknie) zmieniają ten stan rzeczy, po raz pierwszy wykorzystując sztuczną inteligencję i zdjęcia satelitarne o ultrawysokiej rozdzielczości do mapowania pojedynczych drzew w rozległych regionach suchych. Odkrycia te zmieniają sposób, w jaki naukowcy rozumieją ekosystemy terenów suchych i podkreślają pomijane dotąd znaczenie drzew rosnących poza lasami. „W Europie krajobrazy są bardzo dobrze zarządzane, a większość drzew znajduje się na wydzielonych obszarach leśnych” — twierdzi Martin Brandt, główny badacz projektu i geograf z Uniwersytetu Kopenhaskiego(odnośnik otworzy się w nowym oknie). „Inaczej jest na terenach suchych, gdzie drzewa rosną rozproszone w niemal każdym krajobrazie”. Tereny suche pokrywają około 65 milionów kilometrów kwadratowych(odnośnik otworzy się w nowym oknie) powierzchni lądowej Ziemi, ale zaskakująco niewiele wiadomo o rosnących tam drzewach. „Pojedyncze drzewa są zbyt małe, aby można je było wykryć na tradycyjnych zdjęciach satelitarnych, więc większość globalnych map po prostu ich nie uwzględnia” — wyjaśnia Brandt. „Są jednak integralną częścią utrzymania i odżywiania ludzi oraz zapobiegają degradacji gleby i użyźniają pola”.
Indywidualne postrzeganie drzew
Zamiast mierzyć las jako całość projekt TOFDRY bada drzewa jako pojedyncze organizmy. Naukowcy mogą teraz identyfikować drzewa jedno po drugim, wykorzystując systemy sztucznej inteligencji z głębokim uczeniem, wyszkolone do rozpoznawania ich jako obiektów. „Sztuczna inteligencja jest wystarczająco sprytna, by zrozumieć koncepcję tego, co my, ludzie, definiujemy jako drzewo” — mówi Brandt. „To pozwala nam na skalowanie, ponieważ potrzebowalibyśmy setek lat na to, co sztuczna inteligencja może zrobić w kilka sekund”. W ramach tych prac powstała już globalna mapa drzew na terenach suchych. Jest to duże osiągnięcie, które może pomóc udoskonalić modele klimatyczne, wysiłki na rzecz odbudowy i strategie ochrony przyrody na całym świecie.
Drzewa, które podtrzymują życia
Drzewa te zapewniają znacznie więcej niż tylko cień. Na terenach suchych są wykorzystywane jako źródła żywności, lekarstw, paliwa, materiałów budowlanych i jako schronienie dla zwierząt. Ich korzenie stabilizują glebę, a liście i materia organiczna pomagają naturalnie wzbogacać pola uprawne. Szczególnie ważne są systemy rolno-leśne, czyli utrzymywanie drzew na polach uprawnych. „Systemy rolno-leśne to oparte na przyrodzie rozwiązanie klimatyczne, które obiecuje korzyści dla wszystkich stron” — zauważa Brandt. W miarę zmian klimatu nasilają się susze i ekstremalne warunki pogodowe, a drzewa te mogą stać się jeszcze ważniejsze dla społeczności o szczególnych potrzebach. „Jeśli plony zawiodą, drzewa mogą nadal dostarczać owoce, które można zjeść lub sprzedać” — wyjaśnił. Jednak działalność człowieka wywiera również presję na wiele drzew rosnących na terenach suchych. W Indiach naukowcy z projektu TOFDRY odkryli, że wraz z postępującą mechanizacją rolnictwa zniknęły miliony drzew rosnących na polach uprawnych(odnośnik otworzy się w nowym oknie). Odkrycia te przyciągnęły powszechną uwagę i pomogły zainicjować działania prawne(odnośnik otworzy się w nowym oknie) w celu ochrony pozostałych drzew.
Zmiana punktu widzenia
Dla Brandta jednym z największych osiągnięć projektu była zmiana sposobu, w jaki ludzie myślą o terenach suchych. „Nasza praca z pewnością podniosła świadomość, że tereny suche nie są pustyniami” — powiedział. „Występują tam drzewa, które są ważne i warte mapowania i ochrony”. Naukowcy mają nadzieję, że dzięki uwidocznieniu tych wcześniej pomijanych drzew, decydenci i lokalne społeczności będą lepiej przygotowani do ich ochrony. Jak podkreśla Brandt: „Jeśli jesteśmy w stanie mapować pojedyncze drzewa, jesteśmy również w stanie je chronić”.
