Przejrzystość sprzyja zaufaniu i zrównoważonemu rozwojowi europejskiego łańcucha dostaw owoców morza:
Europejski sektor owoców morza musi sprostać wyzwaniu związanemu z coraz większymi oczekiwaniami w zakresie przejrzystości i zaufania ze strony konsumentów. Łańcuchy dostaw są skomplikowane, rozdrobnione i często nieprzejrzyste, przez co konsumentom trudno jest zorientować się, skąd pochodzą ryby, jak zostały wyprodukowane i czy ich produkcja jest zrównoważona. Finansowany przez UE projekt FishEUTrust(odnośnik otworzy się w nowym oknie) przynosi rozwiązanie w postaci przejrzystego i identyfikowalnego cyfrowego ekosystemu owoców morza, który łączy producentów, dostawców technologii, decydentów i konsumentów. Poprawia komunikację i uwzględnia zrównoważony rozwój w wymiarze środowiskowym, gospodarczym i społecznym, jednocześnie wspierając Europejski Zielony Ład(odnośnik otworzy się w nowym oknie) i jego strategię od pola do stołu(odnośnik otworzy się w nowym oknie), aby do 2040 r. zbudować neutralny dla klimatu, zaufany system owoców morza.
Zintegrowana platforma cyfrowa zapewniająca kompleksową identyfikowalność żywności pochodzenia morskiego
Koordynatorka projektu Nives Ogrinc z Insytutu Jožefa Stefana(odnośnik otworzy się w nowym oknie) tłumaczy, że „sercem projektu FishEUTrust jest modułowa platforma cyfrowa zapewniająca pełną przejrzystość, identyfikowalność i bezpieczeństwo danych w całym łańcuchu dostaw owoców morza”. Narzędzia wykorzystujące genomikę, metagenomikę i izotopy stabilne pozwalają zweryfikować pochodzenie i autentyczność gatunków. Inteligentne systemy czujników IoT zbierają dane w całym łańcuchu produkcyjnym i chłodniczym w czasie rzeczywistym. Opracowane czujniki umożliwiają monitorowanie świeżości produktów i wykrywanie zanieczyszczeń, w tym antybiotyków, toksyn i patogenów. „Do kluczowych innowacji platformy FishEUTrust należy integracja danych żywieniowych wraz z informacjami o identyfikowalności, dzięki czemu produkty z owoców morza stają się bogatymi w dane, zorientowanymi na zdrowie zasobami”, mówi Ogrinc. Platforma dostarcza informacji dotyczących zawartości białka, kwasów tłuszczowych omega-3, witamin i mikroelementów, natomiast „indeks zdrowego odżywiania” wskazuje minuty zdrowego życia uzyskiwane na porcję. Wraz z obliczeniami śladu węglowego i wskaźnikami zrównoważonego rozwoju platforma pomaga konsumentom identyfikować produkty z owoców morza, które są zdrowe dla nich i dla środowiska. Technologia blockchain wbudowana w cyfrowe paszporty produktów zapewnia integralność i niezmienność danych. Paszporty zawierają informacje o identyfikowalności, wartościach odżywczych i zrównoważonym rozwoju, a wszystkie one są powiązane z unikatową tożsamością produktu dostępną za pośrednictwem kodu QR. Dostępne na platformie rozwiązanie gamifikacyjne edukuje użytkowników na temat owoców morza, zrównoważonego rozwoju i łańcucha dostaw.
Modele biznesowe w różnych częściach Europy i łańcuch wartości owoców morza
„Pięć żywych laboratoriów(odnośnik otworzy się w nowym oknie) w regionach Morza Śródziemnego, Morza Północnego i Atlantyku zweryfikowało praktyczne działanie technologii, modeli biznesowych i strategii zaangażowania”, wyjaśnia Ogrinc. Każde z nich koncentrowało się na konkretnym etapie łańcucha wartości owoców morza. W Hiszpanii ośrodek CETGA koncentrował się na zdrowiu ryb, bezpieczeństwie i profilaktyce chorób poprzez technologie monitorowania i usługi walidacji. Firma OxyGuard w Danii opracowała cyfrowe rozwiązania do zarządzania akwakulturą oparte na usługach danych w czasie rzeczywistym i subskrypcjach oprogramowania jako usługi. Na Malcie grupa ABT działała jako regionalne centrum innowacji w zakresie identyfikowalności, otrzymując uznanie Dyrekcji Generalnej ds. Gospodarki Morskiej i Rybołówstwa za wkład w przejrzystość i zaangażowanie zainteresowanych stron. Firma Bugenvila w Chorwacji połączyła produkcję owoców morza z gastronomią i promocją zrównoważonej konsumpcji, podczas gdy IPMA w Portugalii skupiło się na zaufaniu między producentem a konsumentem poprzez doradztwo, szkolenia i zaangażowanie.
Badanie i zwiększanie zaufania konsumentów
Lepsze informacje same w sobie nie zbudują zaufania – niezbędny jest aktywny udział konsumentów i zmiana ich zachowań. W ramach projektu FishEUTrust organizowano degustacje i lekcje gotowania, współpracowano z szefami kuchni i restauracjami w celu promowania zrównoważonych owoców morza oraz angażowano młodsze pokolenia poprzez hackathony, programy szkolne i obozy letnie. Publiczne działania informacyjne obejmowały wspólny udział wraz z finansowanym przez UE projektem Sea2See w wydarzeniach o tematyce „od morza do stołu” w ramach Dekady Oceanów ONZ. „Szczególnie innowacyjne podejście pozwoliło połączyć wirtualne, wciągające symulacje zakupów z rzeczywistymi doświadczeniami degustacyjnymi i zakupowymi, dostarczając spostrzeżeń na temat tego, jak czynniki takie jak etykietowanie, pochodzenie i cena wpływają na wybory konsumentów”, mówi Ogrinc. Podejścia takie mogą zostać wykorzystane do tworzenia ukierunkowanych strategii interwencji behawioralnych zachęcających do zrównoważonych wyborów żywieniowych. Kompleksowa integracja technologii i skutecznych modeli biznesowych FishEUTrust z żywieniem, zrównoważonym rozwojem i zaangażowaniem konsumentów oferuje skalowalny, powtarzalny plan budowania zaufania i zrównoważonego rozwoju w przyszłych europejskich systemach żywnościowych.
