Badanie czynników wpływających na żywienie niemowląt w krajach o odmiennych uwarunkowaniach kulturowych
Karmienie niemowląt to niezwykle osobiste zagadnienie, które mimo wszystko charakteryzują istotne różnice w zależności od uwarunkowań kulturowych. W Finlandii prawie wszystkie matki karmią piersią, z kolei w Irlandii odsetek karmiących matek wynosi nieco ponad 60 %. Kobiety w tych krajach borykają się z podobnymi wyzwaniami, takimi jak trudności finansowe i brak wsparcia oraz seksualizacja piersi. To może sugerować, że sposób żywienia niemowląt jest w mniejszym stopniu kwestią wyboru, a w większym wynikiem złożonych, wzajemnie powiązanych czynników. „Gdyby karmienie piersią było wyłącznie kwestią osobistego wyboru, nie byłoby powodu, dla którego te »wybory« byłyby tak różnie w poszczególnych krajach, regionach i grupach społeczno-gospodarczych”, wyjaśnia Jenny Säilävaara(odnośnik otworzy się w nowym oknie), badaczka pracująca na Uniwersytecie w Jyväskyli(odnośnik otworzy się w nowym oknie) w Finlandii. „Te systematyczne różnice wskazują, że istnieją pewne czynniki strukturalne, na które pojedyncza matka nie ma wpływu”. To stwierdzenie stanowiło punkt wyjścia dla projektu INFEDE, finansowanego ze środków działania „Maria Skłodowska-Curie”(odnośnik otworzy się w nowym oknie) i realizowanego przez Uniwersytet Maynooth w Irlandii(odnośnik otworzy się w nowym oknie). „Chciałam skupić się na zagadnieniach strukturalnych i przyjrzeć się bliżej temu, jakie czynniki mogą wyjaśniać różnice między krajami”, mówi badaczka.
Od profesjonalistów po matki - dwa źródła wiedzy
Podstawę badań stanowiła ankieta skierowana do osób zajmujących się wsparciem karmienia piersią, zarówno specjalistów, jak i wolontariuszy działających w Irlandii i Finlandii. Wyniki badania pozwoliły badaczce zrozumieć sposób postrzegania sytuacji przez osoby pracujące z matkami, na przykład wpływ cięć budżetowych dotykających organizacje. Następnie Säilävaara przeprowadziła wywiady opisowe, aby zebrać historie związane z karmieniem niemowląt opowiadane przez matki z różnych środowisk. W rozmowach tych wzięły udział matki mieszkające w Irlandii i Finlandii, matki romskie w Irlandii i Finlandii oraz fińskie matki, które urodziły dzieci w Irlandii.
Analiza doświadczeń życiowych matek w wielu kulturach
Säilävaara chciała poznać rzeczywiste doświadczenia matek i dowiedzieć się co matki w Irlandii i Finlandii mówią na temat karmienia niemowląt, jak interpretują własne doświadczenia oraz jakie wsparcie otrzymały, a czego im zabrakło. „Z tych opowieści wynikało, że różnic między krajami nie da się sprowadzić wyłącznie do postaw czy motywacji poszczególnych matek”, zauważa Säilävaara. W Finlandii karmienie piersią jest bardziej akceptowane kulturowo, z kolei w Irlandii częściej stosuje się sztuczny pokarm, co wynika w dużej mierze ze znacznego wpływu producentów, co prowadzi do promowania ich produktów od pierwszych dni życia dziecka, w tym w szpitalach. Rozmowy przeprowadzone w obu krajach pokazały, jak silnie idea macierzyństwa wiąże się z normami społecznymi. Wskazały ponadto presję związaną z poczuciem konieczności spełnienia określonych oczekiwań. Kobiety, które z jakichkolwiek powodów nie karmiły piersią, odczuwały silną potrzebę uzasadnienia tej decyzji. Badaczka zaobserwowała to także w Irlandii, gdzie karmienie butelką jest bardziej akceptowane. „Największe wrażenie wywarło na mnie prawdopodobnie to, ile matek mówiło o przytłaczającym poczuciu samotności”, dodaje Säilävaara.
Związki pomiędzy macierzyństwem a normami społecznymi
Badaczka ma jeden wniosek, którym chce podzielić się zarówno ze społeczeństwem, jak i z decydentami - karmienie piersią to nie tylko indywidualny wybór, który można wspierać poprzez kampanie społeczne lub porady. „Promowanie karmienia piersią nie może ograniczać się wyłącznie do działań informacyjnych w zakresie zdrowia publicznego. To wymaga bardziej przemyślanych i zróżnicowanych działań”, zauważa Säilävaara. Badaczka liczy na to, że jej badania staną się przyczynkiem do debaty dotyczącej sposobów pomiaru i monitorowania praktyk żywieniowych na szczeblu unijnym oraz uświadomią wszystkim, że zmiana wymaga rozwiązań systemowych. „Mam nadzieję, że uda mi się dokładniej przeanalizować historie związane z karmieniem niemowląt oraz doświadczenia matek i osób karmiących piersią”, mówi Säilävaara. „Myślę, że możemy się wiele nauczyć, gdy zaczniemy ich uważnie słuchać”.
