Zwalczanie najważniejszej przyczyny owrzodzeń stopy cukrzycowej
Zespół finansowanego ze środków Unii Europejskiej projektu APTADEGRAD opracował nową metodę leczenia, która może wspomagać gojenie owrzodzeń stopy cukrzycowej, które stanowi jedno z głównych powikłań cukrzycy. Tego rodzaju przewlekłe rany występują u blisko jednej czwartej spośród ponad 800 milionów osób chorujących na cukrzycę na całym świecie. Brak odpowiedniego leczenia może prowadzić do hospitalizacji, amputacji kończyn, a nawet zgonu. Metoda leczenia opracowana w ramach projektu APTADEGRAD może zrewolucjonizować leczenie ran, zapewniając milionom pacjentów pełną ulgę, nie zaś wyłącznie łagodzenie objawów.
Kryzys wynikający z przewlekłych stanów zapalnych
Statystyki śmiertelności związane z cukrzycą są zatrważające - blisko 5 % pacjentów umiera w ciągu roku od wystąpienia owrzodzenia stopy cukrzycowej. Odsetek zgonów wzrasta do 42 % po upływie pięciu lat. Konwencjonalne metody leczenia tego stanu polegają jedynie na oczyszczaniu i opatrywaniu ran. „Leczymy objawy, ponieważ nie dysponujemy dopuszczonym do użytkowania lekiem, który jest w stanie wpływać na przebieg choroby”, wyjaśnia Juan Ruiz-Constantino, dyrektor generalny hiszpańskiej spółki biotechnologicznej Lincbiotech koordynującej projekt, którego wypowiedź została przytoczona w opublikowanej niedawno informacji prasowej(odnośnik otworzy się w nowym oknie). Rozwiązanie opracowane w ramach projektu APTADEGRAD koncentruje się na przyczynie problemu - stanie zapalnym, który utrudnia gojenie przewlekłych ran. Choć stan zapalny zazwyczaj pomaga zwalczać zakażenia i wspomaga naprawę tkanek, w ranach cukrzycowych stężenia białek takich jak IL-1β, jego receptor IL-1R1 oraz MMP-9 osiągają toksyczne poziomy, hamując proces gojenia. Istniejące metody leczenia oparte na przeciwciałach mogą blokować te białka, ale nie są w stanie usunąć ich ze środowiska rany, co ogranicza ich skuteczność. Aby rozwiązać ten problem, zespół projektu APTADEGRAD opracował nową klasę związków znanych jako chimery ukierunkowane na lizosomy (LYTAC). W przeciwieństwie do przeciwciał, które jedynie blokują białka, chimery te działają jak miniaturowe systemy dostarczające leki, które aktywnie usuwają szkodliwe białka z ran. Jeden koniec cząsteczki wychwytuje nadmiar białka zapalnego, podczas gdy drugi wiąże się z receptorami występującymi na powierzchni komórki. W wyniku tego procesu komórka wchłania cały kompleks i dostarcza go do lizosomu – naturalnego obszaru recyklingu – gdzie zarówno lek, jak i białko ulegają rozkładowi. „Lizosomy stanowią część systemu kontroli jakości, który występuje wewnątrz naszych komórek”, zauważa Ruiz-Constantino. Wykorzystując ten wewnętrzny system usuwania odpadów komórkowych, lek w kontrolowany sposób obniża poziom białek, zachowując ich wystarczającą ilość, by wspierać proces gojenia i przywrócić zrównoważoną odpowiedź zapalną - nie eliminuje ich całkowicie. Wstępne wyniki prac, które potrwają do 2027 roku, są bardzo obiecujące. W modelach ran cukrzycowych związki oparte na LYTAC przyspieszyły gojenie i złagodziły stan zapalny, często osiągając wyniki równie dobre lub lepsze niż tradycyjne metody leczenia oparte na przeciwciałach. Na potrzeby badań zespół projektu APTADEGRAD (A novel, first-in-its-kind, aptamer-based LYTACs to address the unmet clinical need of diabetic wounds) opracował zarówno zastrzyki podawane podskórnie w pobliżu owrzodzeń, jak i hydrożel, który może być stopniowo uwalniany bezpośrednio do rany. Choć obecnie badacze skupiają się przede wszystkim na owrzodzeniach stopy cukrzycowej, technologia ta może znaleźć zastosowanie także w leczeniu innych przewlekłych ran i stanów zapalnych. Kolejnym ważnym etapem prac będzie zgromadzenie danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności, które pozwolą na przeprowadzenie badań klinicznych z udziałem pacjentów. Naukowcy mają nadzieję, że uda się je rozpocząć około 2030 roku. Więcej informacji: projekt APTADEGRAD
