Przetwarzanie obornika zwierzęcego na nawozy gotowe do sprzedaży
Rolnictwo europejskie mierzy się z problemami dostaw oraz wahaniami cen nawozów, wynikającymi z uzależnienia od importu nawozów mineralnych i surowców kopalnych oraz z ograniczonych zasobów. Jednocześnie nadmiar obornika pogłębia problemy, gdyż przyczynia się do zanieczyszczenia środowiska i zaburzenia równowagi składników odżywczych. Celem finansowanego przez UE projektu FERTIMANURE(odnośnik otworzy się w nowym oknie) było powiązanie przepływu składników odżywczych z odpadów pochodzących z hodowli zwierząt oraz z upraw rolnych. Dzięki innowacyjnym technologiom i opłacalnym modelom biznesowym zespół projektu FERTIMANURE stworzył nawozy o wysokiej wartości, które mogą konkurować na unijnym rynku nawozów, wspierając jednocześnie biogospodarkę o obiegu zamkniętym.
Odzysk składników odżywczych i nawozy pochodzenia biologicznego w gospodarstwach rolnych w Europie
W ramach pięciu pilotażowych projektów eksperymentalnych realizowanych w gospodarstwach rolnych w Belgii, Niemczech, Hiszpanii, Francji i Holandii przetestowano różne, uzupełniające się rozwiązania technologiczne. Wszystkie z powodzeniem pozwoliły odzyskać azot, fosfor i potas z BBF w ilościach istotnych z punktu widzenia handlowego. „Holenderska instalacja pilotażowa odzyskała 100% wszystkich składników odżywczych z czterech typów BBF. Dzięki wykazaniu opłacalności i zrównoważonego charakteru ten eksperyment przekształcił się w stałą, w pełni działającą instalację, o której szeroko informowały holenderskie media”, podkreśla koordynatorka projektu Laia Llenas Argelaguet z Centrum Technologicznego BETA(odnośnik otworzy się w nowym oknie) przy Uniwersytecie w Vic – Centralnym Uniwersytecie Katalonii.
Produkty gotowe do wprowadzenia na rynek, spełniające wymogi prawne i normy bezpieczeństwa
W ramach badań pilotażowych wytwarzano nawozy BBF i nawozy dostosowane do potrzeb upraw (ang. tailor-made fertilisers, TMF) przy zastosowaniu trzech strategii: bezpośrednia produkcja nawozów BBF z obornika w gospodarstwie, produkcja nawozów BBF w gospodarstwie, a następnie produkcja nawozów TMF dostosowanych do potrzeb poszczególnych upraw w zakładzie centralnym oraz produkcja nawozów TMF w gospodarstwie. Badacze zidentyfikowali i scharakteryzowali 18 typów nawozów BBF o potencjale komercyjnym, przekraczając tym samym wyznaczony cel, który wynosił 11 typów nawozów. Sześć z nich w pełni spełnia rygorystyczne normy określone w rozporządzeniu UE nr 2019/1009 w sprawie środków nawozowych, kolejne sześć wymaga jedynie wprowadzenia prostego środka sanitarnego w celu osiągnięcia pełnej zgodności, natomiast pozostałe wymagają dalszego dopracowania. „Aby zapewnić, że preparaty TMF będą dostosowane do konkretnych potrzeb upraw, zespół projektu FERTIMANURE stworzył narzędzie do obliczania składu substancji odżywczych TMF, choć początkowo nie planowano go jako rezultatu projektu.” „Korzystając z tego narzędzia, udało nam się opracować 44 nawozy TMF dla 44 kombinacji gleby i upraw oraz stworzyć 20 nowych nawozów”, wyjaśnia Llenas Argelaguet. Badania polowe i doniczkowe przeprowadzone w latach 2021–2023 potwierdziły duży potencjał preparatów BBF i TMF w zakresie zmniejszenia zależności od nawozów konwencjonalnych.
Narzędzia i dostosowane do potrzeb informacje dla całego łańcucha wartości
Projekt FERTIMANURE wykroczył poza ramy pierwotnej umowy o dotację, aby zapewnić, że wyniki naukowe projektu będą miały rzeczywisty, wymierny wpływ. „Zrozumieliśmy, że aby rozwiązać wyzwanie związane z obornikiem, musimy zaoferować coś więcej niż tylko dane. Dlatego opracowaliśmy praktyczne narzędzia i dostosowane do potrzeb informacje dla naszych różnorodnych interesariuszy”, mówi Llenas Argelaguet. Pakiet narzędzi zarządzania FERTIMANURE(odnośnik otworzy się w nowym oknie), który jest dostępny do pobrania, obejmuje narzędzie składników odżywczych TMF, narzędzia regulacyjne i biznesowe oraz system wspomagania decyzji. „Naszych osiem szczegółowych biznesplanów dotyczących różnych rodzajów nawozów, wraz ze specjalnymi narzędziami regulacyjnymi i biznesowymi, pomoże zainteresowanym stronom pokonać przeszkody prawne i ocenić ekonomiczną wykonalność projektu”, zauważa Llenas Argelaguet. Opracowane przez zespół, krótkie „jednostronicowe opracowania”(odnośnik otworzy się w nowym oknie) dotyczące każdego z BFF, wraz z trzema zestawieniami informacji na temat najbardziej obiecujących rozwiązań dla rolnictwa ekologicznego, będą stanowić wsparcie zarówno dla rolników, jak i badaczy. Trzy dokumenty programowe – z których dwa powstały we współpracy z projektami partnerskimi – stanowią wskazówki dla decydentów. Poza Europą zespół projektu FERTIMANURE zorganizował bezpośrednie spotkania oraz wydarzenia online we współpracy ze Wspólnotą Państw Ameryki Łacińskiej i Karaibów (CELAC). Doprowadziło to do opracowania planu działania mającego na celu zmniejszenie zależności od nawozów mineralnych oraz formalnego dostosowania podejścia FERTIMANURE do lokalnych warunków przez kraje regionu. Argentyna stanowi wyjątkowy przypadek. Argentyński Narodowy Instytut Technologii Rolniczych (INTA), partner projektu FERTIMANURE, odpowiada za ocenę argentyńskich ram prawnych dotyczących nawozów oraz dostosowanie alternatywnych rozwiązań opartych na surowcach pochodzenia biologicznego do norm regionalnych i unijnych. W tym kontekście podejście FERTIMANURE idealnie się sprawdziło. „Zachęcamy badaczy, by wychodzili poza ramy laboratorium i nadawali priorytet tworzeniu różnorodnych materiałów informacyjnych, które umożliwią rolnikom, przedstawicielom branży i decydentom wdrażanie rozwiązań opartych na gospodarce o obiegu zamkniętym.” To holistyczne podejście gwarantuje, że wyniki badań pomogą rozwiązać rzeczywiste problemy, takie jak kryzys związany z gospodarką obornikiem”, podsumowuje Llenas Argelaguet.
