Optymalizacja stosowania immunosupresantów z pomocą wirusów
Przeszczep nerki jest standardem leczenia niewydolności nerek w schyłkowym stadium zaawansowania, które jest nieodwracalnym i przewlekłym schorzeniem. W rzeczywistości cały proces nie polega jednak wyłącznie na wymianie narządów. Dzieje się tak dlatego, że kiedy organizm otrzymuje nową nerkę, układ odpornościowy rozpoznaje ją jako ciało obce, które należy zniszczyć. Aby przeciwdziałać tej reakcji, lekarze podają pacjentom leki immunosupresyjne. Skuteczne działanie wymaga jednak ustalenia właściwej dawki. W przypadku zbyt małej dawki nowa nerka zostanie odrzucona, natomiast zbyt duża dawka osłabi układ odpornościowy, zwiększając ryzyko zakażenia lub zgonu pacjenta. „Choć główna przyczyną niepowodzenia przeszczepu jest jego odrzucenie spowodowane niewystarczającą immunosupresją, zakażenia wynikające z obniżonej odporności stanowią częstą przyczynę zgonów wśród biorców przeszczepów, u których przeszczep funkcjonuje prawidłowo”, wyjaśnia Gregor Bond, profesor nadzwyczajny na Uniwersytecie Medycznym w Wiedniu(odnośnik otworzy się w nowym oknie). „Dlatego kluczowe znaczenie dla przedłużenia życia pacjenta i utrzymania przeszczepu ma optymalizacja stosowania leków immunosupresyjnych w taki sposób, aby jednocześnie ograniczyć ryzyko odrzucenia przeszczepu i zakażenia”. Niestety, w arsenale lekarzy nie ma kryształowej kuli, dzięki której mogą dobrać odpowiednią dawkę. Na szczęście mają inne narzędzie - wirusa Torque Teno (TTV).
TTV jako naturalny miernik odporności
TTV to nowo odkryty wirus, który nie wywołuje żadnych chorób i występuje naturalnie we krwi niemal każdej zdrowej osoby, a także u biorców przeszczepów nerek. Jak wynika z badań przeprowadzonych przez zespół finansowanego ze środków Unii Europejskiej projektu TTV GUIDE TX(odnośnik otworzy się w nowym oknie), jeśli układ odpornościowy pacjenta jest silny, poziom TTV w organizmie pozostaje niski, co wskazuje na wysokie ryzyko odrzucenia nowej nerki. Z kolei osłabiony układ odpornościowy powoduje wysoką aktywność wirusa TTV, co wskazuje na wysokie ryzyko zakażenia. „Uważamy, że ilościowe określenie poziomu TTV we krwi pacjenta może pomóc w optymalizacji dawkowania leków immunosupresyjnych, a tym samym zmniejszyć ryzyko zarówno zakażenia, jak i odrzucenia przeszczepu nerki”, wyjaśnia Bond, który pełni funkcję koordynatora projektu.
Demonstracja bezpieczeństwa immunosupresji wspomaganej TTV
W celu zweryfikowania tej hipotezy w ramach projektu zespół przetestował dozowanie leków immunosupresyjnych na podstawie badania TTV w ramach badania klinicznego z udziałem setek biorców przeszczepów nerek z całej Europy. „Wyniki badania wykazują, że immunosupresja wspomagana TTV jest bezpieczna u dorosłych, stabilnych i należących do grupy niskiego ryzyka biorców przeszczepu nerki w pierwszym roku po zabiegu”, dodaje Bond. Dane wskazują również, że immunosupresja z wykorzystaniem TTV może przyczynić się do większej personalizacji dawkowania leków immunosupresyjnych, a tym samym do zmniejszenia ich dawek.
Pierwszy krok na drodze do wprowadzenia TTV do praktyki klinicznej
Poza zrealizowanym badaniem potwierdzającym słuszność koncepcji, na podstawie którego inne grupy badawcze będą mogły prowadzić dalsze prace, w ramach projektu zespół opracował sprawdzony, znormalizowany i gotowy do zastosowania diagnostycznego test na biomarkery, zbudował biobank obejmujący duży zbiór próbek, a także zgromadził dane empiryczne dotyczące zagadnień etycznych, wątpliwości prawnych i aspektów społecznych związanych z udziałem w badaniu oraz wyrażaniem zgody. „Nasz projekt stanowi istotny pierwszy krok na drodze do wdrożenia metodyki opartej na badaniu poziomu wirusa TTV do rutynowej praktyki klinicznej, co może przyczynić się do ograniczenia liczby zakażeń i przypadków odrzucenia przeszczepu nerki o tysiące rocznie”, podsumowuje Bond. Obecnie zespół badawczy zamierza przeprowadzić dogłębną analizę danych zgromadzonych w czasie realizacji prac, aby przyjrzeć się bliżej możliwości optymalizacji planowanego badania klinicznego III fazy, którego celem będzie sprawdzenie skuteczności immunosupresji opartej na TTV.
