Badanie interakcji między ptakami a roślinami we wschodnich Karaibach
Choć Karaiby zajmują stosunkowo niewielki obszar, występują tam jedne z najbardziej niezwykłych gatunków endemicznych na świecie: około 72% rodzimych roślin nasiennych(odnośnik otworzy się w nowym oknie) występuje wyłącznie na tym obszarze, a na jednej z wysp regionu żyje 2,9% wszystkich endemicznych gatunków kręgowców na świecie(odnośnik otworzy się w nowym oknie). Dzięki temu region ten należy do najważniejszych obszarów o wyjątkowo dużej różnorodności biologicznej. Jednak ten przywilej ma swoją cenę: działalność człowieka i klęski żywiołowe stanowią ogromne obciążenie dla ekosystemów Karaibów, prowadząc do wysokiego wskaźnika wymierania gatunków i utraty różnorodności biologicznej. Zespół projektu IslandNet, realizowanego przy wsparciu z działań „Maria Skłodowska-Curie”, miał na celu zbadanie funkcji ekosystemowych, w których pośredniczą zwierzęta, we wschodniej części Karaibów. Uzyskane wyniki będą mogły pomóc w ocenie odporności tych ekosystemów wyspiarskich na postępującą utratę różnorodności biologicznej i ułatwić przewidywanie, w jaki sposób społeczności ekologiczne jako całość mogą reagować na zmiany środowiskowe.
Podejście skupione na ptakach
Badacze z projektu IslandNet wykorzystali w badaniach ptaki, skupiając się na dwóch kluczowych funkcjach ekosystemowych: zapylaniu i rozsiewaniu nasion. Oba te procesy mają kluczowe znaczenie dla zdrowych i bogatych w różnorodność biologiczną ekosystemów, a ptaki odgrywają w nich kluczową rolę dzięki swoim interakcjom z roślinami. „Ptaki odgrywają kluczową rolę w rozsiewaniu nasion i zapylaniu roślin, zwłaszcza w tropikalnej części Ameryki, gdzie licznie występują kolibry”, mówi koordynator projektu Maximilian Vollstädt, stypendysta działań „Maria Skłodowska-Curie” z Hiszpańskiej Narodowej Rady Badań Naukowych. Gatunki ptaków są szczególnie ważne na wyspach, ponieważ charakteryzują się dużą mobilnością, która ułatwia im zapylanie i rozsiewanie nasion nie tylko w obrębie jednej wyspy, ale także pomiędzy sąsiednimi wyspami. W ramach projektu IslandNet zebrano dane empiryczne z 11 lokalizacji: dwóch wysp kontynentalnych – Trynidadu i Tobago – oraz dziewięciu wysp oceanicznych należących do Małych Antyli. Ptaki były tymczasowo chwytane za pomocą sieci mgielnych i umieszczane w indywidualnie oznaczonych workach, co pozwoliło zespołowi zebrać nasiona zwracane lub wydalane z kałem. Badacze zbierali również pyłek z dziobów i piór, pobierali próbki DNA oraz mierzyli cechy morfologiczne, takie jak długość dzioba, szerokość otworu dziobowego i masa ciała. Pobierali również niewielką próbkę krwi, po czym wypuszczali ptaki na wolność bez żadnych obrażeń. Równolegle w ramach projektu zebrano dane dotyczące lokalnych zbiorowisk roślinnych: badacze zmierzyli dostępność kwiatów i owoców oraz zgromadzili informacje na temat cech kwiatów, owoców i nasion. Zebrali również pyłek i nasiona bezpośrednio z roślin w celu stworzenia referencyjnej bazy danych. W laboratorium pyłek i nasiona były porównywane z próbkami referencyjnymi. „Badania przesiewowe DNA pozwoliły nam zidentyfikować niemal wszystkie próbki na poziomie gatunkowym”, mówi Vollstädt. Zebrane dane pozwoliły lepiej zrozumieć, w jaki sposób gatunki oddziałują na siebie na poziomie zbiorowiska, które z nich odgrywają kluczową rolę, a które mogą być szczególnie wrażliwe. „Ostatecznie nasze ustalenia mogą pomóc w opracowaniu bardziej ukierunkowanych strategii ochrony opartych na danych empirycznych”, podkreśla Vollstädt.
Kluczowe spostrzeżenia dotyczące endemicznych populacji wyspiarskich
Pomimo wyzwań logistycznych i fizycznych, takich jak uzyskanie zezwoleń na pobieranie próbek w różnych krajach o zróżnicowanych przepisach oraz zapewnienie ptakom bezpieczeństwa w ekstremalnych warunkach pogodowych, a także przed drapieżnikami, twórcy projektu IslandNet poszerzyli naszą wiedzę na temat gatunków, które w dynamice ekosystemów wschodnich Karaibów odgrywają dominującą rolę. Istotne wnioski zostały już opublikowane w renomowanych czasopismach, w tym wydawanych przez New Phytology Foundation(odnośnik otworzy się w nowym oknie) oraz British Ecological Society(odnośnik otworzy się w nowym oknie), a kilka kolejnych badań jest obecnie w trakcie recenzji lub oczekuje na publikację. „Mamy nadzieję, że nasze badania zainspirują przyszłe prace naukowe i dostarczą kluczowych informacji na temat zbiorowisk ekologicznych tych fascynujących wysp”, podsumowuje Vollstädt.
