Rozszyfrowanie roli pamięci w doświadczeniu percepcyjnym
W jaki sposób doświadczenia z przeszłości kształtują obecną percepcję? Jest to jedno z przewodnich pytań neurokognitywistyki. Pamięć i wzrok są zwykle postrzegane jako odrębne dziedziny w badaniach aktywności mózgu, ale zespół projektu CHROME(odnośnik otworzy się w nowym oknie), finansowanego z działań „Maria Skłodowska-Curie”(odnośnik otworzy się w nowym oknie), badał mechanizmy, poprzez które pamięć i percepcja kształtują się nawzajem.
Testowanie zależności seryjnej
Kluczowym mechanizmem w kształtowaniu percepcji u ludzi jest zależność seryjna(odnośnik otworzy się w nowym oknie). W percepcji wzrokowej odnosi się to do badania, jak coś widzianego chwilę wcześniej wpływa na naszą obecną percepcję. Darinka Trübutschek, stypendystka działań „Maria Skłodowska-Curie”, opracowała kilka eksperymentów w celu przetestowania tego zjawiska. Jak wyjaśnia Trübutschek: „Aby zbadać zależność seryjną, poprosiliśmy uczestników o dokonywanie bardzo precyzyjnych ocen prostych cech wizualnych, takich jak orientacja obiektu, w długich sekwencjach prób. Śledząc reakcje w wielu próbach i łącząc dane behawioralne ze śledzeniem ruchu gałek ocznych, zauważyliśmy, że ludzie posiadają spójne wzorce dotyczące tego, jak doświadczenia z przeszłości kształtują ich obecną percepcję”. Aby lepiej zrozumieć, co działo się w mózgach uczestników, Trübutschek wykorzystała magnetoencefalografię (MEG)(odnośnik otworzy się w nowym oknie) – nieinwazyjną technikę, która mierzy reakcje mózgu na bodźce wzrokowe. W ramach projektu CHROME przeprowadzono również pilotażowe testy nowego paradygmatu, który ma być wykorzystywany do elektroencefalografii wewnątrzczaszkowej w celu zbadania roli regionu mózgu zwanego hipokampem w percepcji.
Stabilne fenotypy percepcyjne i inne kluczowe wnioski
W ramach projektu wyciągnięto kilka ważnych wniosków, które będą stanowić wytyczne dla dalszych badań naukowych w dziedzinie kognitywistyki. Na przykład wykazano, że nie wszystkie wspomnienia wywierają taki sam wpływ. „W niektórych z naszych eksperymentów”, zauważa Trübutschek, „wykazaliśmy, że informacje aktywnie przechowywane w pamięci roboczej – coś, co jest istotne dla zadania – mogą zastąpić wpływ świeższych danych sensorycznych. Innymi słowy, to, o czym myślisz, może mieć większe znaczenie niż to, co właśnie zobaczyłeś”. Szczególnie godnym uwagi wynikiem projektu jest wykazanie powtarzalnych, indywidualnych różnic – stabilnych fenotypów percepcyjnych – w tym, jak wcześniejsze dane sensoryczne wpływają na percepcję. Osoby, których percepcja była ukierunkowana na wcześniejsze bodźce, wykazywały efekt przyciągania, natomiast osoby, których percepcja raczej od nich odbiegała, wykazywały efekt odpychania. Wzorzec ten był powtarzalny u poszczególnych osób podczas wielu testów.
Konsekwencje dla zrozumienia percepcji
Dzięki paradygmatom eksperymentalnym i solidnym zestawom danych pochodzącym z badań behawioralnych, śledzenia ruchu gałek ocznych i MEG, zespół projektu CHROME wniósł istotny wkład do rozwoju przyszłych badań, w tym nad modelami obliczeniowymi. Zasoby te mają być wykorzystywane przez innych naukowców, a dzięki wielokrotnym pomiarom zbiory danych pozwolą na dalsze badanie poszczególnych efektów. Paradygmaty eksperymentalne są elastyczne i można je dostosować do nowych populacji i pytań badawczych. Zrozumienie, że percepcja jest czymś więcej niż tylko przyjmowaniem obiektywnej rzeczywistości świata, ma wpływ na edukację i neuronaukę kliniczną. To cenne informacje dla nauczycieli uczniów w każdym wieku, gdyż pokazują, że wcześniejsza wiedza nie tylko wspiera naukę, ale także aktywnie kształtuje sposób postrzegania nowych informacji. W stanach zmienionej percepcji, takich jak autyzm i schizofrenia, głębsze zrozumienie, w jaki sposób pamięć i dane sensoryczne współtworzą percepcję, może pomóc w głębszym zrozumieniu tych zaburzeń. Wnioski z projektu mają szerokie konsekwencje. „Aby zrozumieć zachowanie, należy uwzględnić nie tylko to, jakie informacje otrzymują ludzie, lecz także to, w jaki sposób ich wcześniejsze doświadczenia kształtują to, czym się one stają”, podkreśla Trübutschek.
