Transformacja sektora opieki zdrowotnej w Europie dzięki zamawianiu innowacji
Europejskie systemy opieki zdrowotnej stawiają czoła wyzwaniom związanym ze starzeniem się społeczeństw, rosnącą zachorowalnością na wiele chorób, niedoborem pracowników i nierównościami w świadczeniu usług. Jednocześnie technologie cyfrowe i medycyna spersonalizowana rozwijają się szybciej, niż instytucje publiczne są w stanie je wdrażać. Rezultatem jest powiększająca się przepaść między rozwiązaniami, których wdrożenie jest możliwe i tymi, które są dostępne dla przeciętnego mieszkańca Starego Kontynentu. Zamówienia publiczne w zakresie innowacyjnych rozwiązań stanowią jeden z najpotężniejszych unijnych instrumentów pozwalających na wypełnienie tej luki. Tego rodzaju zamówienia są kluczowym narzędziem związanym ze strategią innowacji, zaprojektowanym w celu usprawnienia zaspokajania potrzeb instytucjonalnych, stymulowania kreatywności podmiotów rynkowych i współpracy w zakresie opracowywania przełomowych rozwiązań. Zamówienia przedkomercyjne umożliwiają nabywcom publicznym wyznaczanie kierunków badań i rozwoju na wczesnym etapie, gdy nie istnieją jeszcze stosowne produkty, dodatkowo wspierając innowacje. Takie rozwiązanie ogranicza ryzyko związane z opracowywaniem nowych produktów, usług i technologii, jednocześnie zapewniając, że powstające rozwiązania zaspokajają realne potrzeby instytucji, organizacji i społeczeństwa. Stosowanie tego rodzaju zamówień stanowi bezpośrednie rozwiązanie szeregu uporczywych problemów utrudniających wdrażanie innowacyjnych rozwiązań w opiece zdrowotnej. Zamówienia przedkomercyjne ograniczają ryzyko związane z inwestycjami w niesprawdzone technologie, umożliwiając instytucjom dzielenie kosztów badań i prac rozwojowych z dostawcami rozwiązań, a także weryfikowanie rezultatów prac przed ich wdrożeniem na szeroką skalę. Dodatkową korzyścią jest lepszy dostęp do rynku dla różnych podmiotów, w szczególności firm z sektora małych i średnich przedsiębiorstw oraz start-upów. Dzięki wyznaczaniu kierunków rozwoju produktów i umożliwieniu budowania wiarygodności wśród instytucji zamawiających, zamówienia przedkomercyjne stanowią istotny element europejskiego ekosystemu innowacji. Korzyści z ich stosowania wykraczają poza granice pojedynczych technologii. Zamawianie innowacyjnych rozwiązań przyspiesza wprowadzanie na rynek najnowocześniejszych produktów, jednocześnie gwarantując, że obiecujące pomysły przekładają się na wymierne rezultaty. To szczególnie istotne w obszarze opieki zdrowotnej, gdzie potrzeby są wysokie, a rozwój innowacji jest czasochłonny i kosztowny. Jednocześnie przekłada się to na realizację szerszych celów strategicznych Europy - zwiększania konkurencyjności, zmniejszania zależności od dostawców zewnętrznych oraz budowania bardziej odpornych, interoperacyjnych i skoncentrowanych na pacjencie systemów opieki zdrowotnej. Przyszłość systemu opieki zdrowotnej w Europie wymaga wdrażania innowacyjnych rozwiązań. Zamówienia przedkomercyjne mogą stanowić katalizator zmian systemowych. W opublikowanym w kwietniu 2024 roku sprawozdaniu Letty zatytułowanym „Much more than a Market”(odnośnik otworzy się w nowym oknie) rozwiązanie zostało opisane jako „jedna z najważniejszych dźwigni wspierających start-upy, rozwojowe firmy oraz małe i średnie przedsiębiorstwa w opracowywaniu nowych produktów i usług”. Wydane w tym samym roku sprawozdanie Heitora zatytułowane „Align, Act, Accelerate”(odnośnik otworzy się w nowym oknie) zaleca Europie „wykorzystanie potencjału popytu poprzez opracowanie programu zamówień innowacji”. W 2025 roku Komisja Europejska ogłosiła strategie dotyczące nauk przyrodniczych i start-upów, które obejmują plany szerszego wykorzystania zamówień publicznych w zakresie innowacyjnych rozwiązań w całej Wspólnocie. W ramach programu ramowego „Horyzont Europa” w nadchodzących latach przeszło 80 milionów euro zostanie przeznaczone na wydatki związane z zamówieniami innowacyjnych rozwiązań związanych z ochroną zdrowia. Obejmą między innymi rozwiązania poprawiające dostęp do spersonalizowanej opieki, rozwiązania w zakresie leczenia nowotworów(odnośnik otworzy się w nowym oknie), przestrzeni doświadczalnych oraz przystosowania ochrony zdrowia do skutków zmiany klimatu(odnośnik otworzy się w nowym oknie). W ramach unijnego programu EU4HEALTH 2026 zamówienia przedkomercyjne zostaną także wykorzystane w celu finansowania rozwoju nowych metod leczenia chorób zakaźnych(odnośnik otworzy się w nowym oknie). Zapewniając zbieżność potrzeb społecznych i rynku, zamówienia prowadzą do opracowywania innowacji służących ludziom, wzmacniają autonomię strategiczną i zapewniają lepsze leczenie obywatelom i pacjentom w całej Unii. Projekty przedstawione w tej broszurze pokazują, w jaki sposób zamówienia na innowacje mogą rozwiązywać różnorodne problemy zdrowotne. Koncentrując się na pomocy osobom cierpiącym na przewlekłe schorzenia, uczestnicy projektów Carematrix PCP, INCAREHEART oraz CRANE opracowali platformy cyfrowe, które pomagają lekarzom, opiekunom i pacjentom skuteczniej koordynować opiekę. Zamówienia przedkomercyjne (PCP) mogą również przyczynić się do zwiększenia strategicznej odporności systemowej oraz podniesienia potencjału innowacyjnego. Aby zapewnić ciągłość opieki w sytuacjach kryzysowych, takich jak pandemie i fale upałów, projekt DYNAMO pomógł wyposażyć organy służby zdrowia w narzędzia do szybkiego planowania opieki zdrowotnej opartego na danych. Inicjatywa Procure4Health wzmocniła ekosystem wokół samych innowacyjnych zamówień publicznych, pomagając systemom opieki zdrowotnej przejść od doraźnych zakupów do skoordynowanych, opartych na zapotrzebowaniu strategii innowacyjnych. Pozostałe projekty skupiały się na najnowocześniejszych metodach diagnostycznych i medycynie spersonalizowanej. Inicjatywy Instand NGS4P oraz oncNGS usprawniają procesy sekwencjonowania nowej generacji i biopsji płynnej, dzięki czemu wiedza genomowa może zostać przełożona na rzeczywiste korzyści kliniczne, natomiast uczestnicy projeków TIQUE oraz ROSIA rozszerzają to spersonalizowane podejście na zdalne monitorowanie i rehabilitację, wykorzystując sztuczną inteligencję i inteligentne systemy do wspierania pacjentów w domu.
