Pionierskie, ogólnoeuropejskie badania przesiewowe na rzecz wczesnego wykrywania cukrzycy typu 1
Finansowany przez UE projekt EDENT1FI(odnośnik otworzy się w nowym oknie) wystartował w 2023 r., a jego celem jest wprowadzenie w Europie powszechnych badań przesiewowych i monitorowania cukrzycy typu 1, ze szczególnym uwzględnieniem wczesnego wykrywania u dzieci i młodzieży. Na półmetku projektu EDENT1FI zespół badawczy z powodzeniem przebadał 100 000 uczestników w całej Europie, a do jego zakończenia zamierza zachęcić do udziału kolejne 120 000 osób. Nie ma leku na cukrzycę typu 1. W tej chorobie autoimmunologicznej trzustka produkuje niewiele insuliny lub nie produkuje jej wcale, dlatego pacjent wymaga dożywotniej insulinoterapii, aby przeżyć. Na całym świecie cierpi na nią około 9 milionów osób, w tym 300 000 dzieci w Europie. W rzeczywistości cukrzyca typu 1 jest najczęstszą formą cukrzycy występującą u dzieci i młodzieży – szacuje się, że każdego roku na całym kontynencie diagnozowanych jest 31 000 nowych przypadków. Ponieważ proste badanie krwi może wykryć chorobę na długo przed wystąpieniem objawów, oferując możliwość szybkiej interwencji i poprawy wyników leczenia pacjentów, badacze z projektu EDENT1FI podejmują działania mające na celu zatrzymanie rozwoju cukrzycy typu 1 na wczesnych stadiach.
Nowe granice badań przesiewowych
Projekt opiera się na osiągnięciach badania Fr1da(odnośnik otworzy się w nowym oknie), które było pionierem w dziedzinie badań przesiewowych we wczesnym stadium cukrzycy typu 1 w Niemczech. Do tej pory w ramach projektu EDENT1FI uruchomiono nowe programy badań przesiewowych w Czechach, Polsce i Portugalii, jednocześnie wzmacniając istniejące inicjatywy w Danii, Niemczech, Włoszech, Szwecji i Wielkiej Brytanii. „Chociaż początkowo nie było pewne, czy zasady badań przesiewowych opracowane w Niemczech w ramach badania Fr1da będą mogły być z powodzeniem stosowane w regionach z zupełnie innymi systemami opieki zdrowotnej, programy te już okazały się bardzo skuteczne”, stwierdza Anette-Gabriele Ziegler, badaczka z projektu Fr1da i dyrektorka Instytutu Badań nad Cukrzycą w Helmholtz Monachium – instytucji badawczej będącej partnerem projektu – w komunikacie prasowym „EurekAlert!”(odnośnik otworzy się w nowym oknie). „Sukces projektu EDENT1FI pokazuje, że badania przesiewowe prowadzone na wczesnym etapie rozwoju cukrzycy typu 1 mogą być skutecznie wdrażane w całej Europie”. Badania przesiewowe odbywały się w różnych środowiskach: placówkach podstawowej opieki zdrowotnej, szpitalach, szkołach i domach. Mimo to badaczom udało się z powodzeniem zharmonizować standardy dotyczące danych oraz wykrywania przeciwciał. Dzięki wprowadzeniu centralnych laboratoriów i rygorystycznej kontroli jakości, w ramach projektu przebadano ponad 100 000 dzieci w tempie 6 500 miesięcznie. „Rozszerzenie programów badań przesiewowych na inne kraje europejskie uchroni więcej dzieci przed poważnymi zaburzeniami metabolicznymi, do których dochodzi w przypadku późnego rozpoznania cukrzycy”, zauważa Peter Achenbach, zastępca dyrektora Instytutu Badań nad Cukrzycą w Helmholtz Monachium w Niemczech oraz badacz w projektach Fr1da i EDENT1FI. Wymagający zaledwie kilku kropli krwi program zapewnia rodzinom doradztwo i stałe wsparcie. Zidentyfikowane dzieci poddawane są ścisłemu monitorowaniu i otrzymują dostęp do wczesnych interwencji, co umożliwia ich rodzinom radzenie sobie z chorobą i uniknięcie nieoczekiwanego wystąpienia objawów klinicznych. „Osiągnięcie liczby 100 000 przebadanych dzieci jest ważnym krokiem w kierunku wczesnej diagnostyki cukrzycy typu 1”, wyjaśnia Chantal Mathieu, profesor na Wydziale Medycyny Katolickiego Uniwersytetu Lowańskiego w Belgii i koordynator projektu EDENT1FI. Projekt EDENT1FI ma na celu przebadanie 220 000 dzieci w całej Europie w celu wykrycia przypadków przedobjawowych. Mathieu zauważa: „Dzięki niedawno zatwierdzonym i przyszłym terapiom modyfikującym przebieg choroby, wcześniejsze diagnozowanie dzieci nabiera jeszcze większego znaczenia. Ten kamień milowy pokazuje, jak współpraca zmienia przyszłość opieki nad chorymi na cukrzycę typu 1”. Aby kontynuować swoje wysiłki, badacze z projektu EDENT1FI (European action for the Diagnosis of Early Non-clinical Type 1 diabetes For disease Interception) uruchomili niedawno stronę internetową It's in Your Hands(odnośnik otworzy się w nowym oknie). Platforma dostarcza rzetelnych i przystępnych informacji na temat wczesnych stadiów cukrzycy typu 1 oraz programów badań przesiewowych prowadzonych w całej Europie. Udostępnia również materiały opracowane z myślą o rodzinach, pracownikach ochrony zdrowia i decydentach, podkreślając znaczenie badań przesiewowych wśród dzieci. Więcej informacji: strona internetowa projektu EDENT1FI(odnośnik otworzy się w nowym oknie)
