Lokalne obserwacje środowiskowe na rzecz zdrowszych miast
W Unii Europejskiej 75% ludności(odnośnik otworzy się w nowym oknie), czyli około 340 milionów osób mieszka w społecznościach miejskich, gdzie ochrona lokalnej jakości powietrza, rozszerzanie terenów zielonych oraz ograniczanie skutków zmian klimatu mają coraz większe znaczenie dla mieszkańców. W Europie obowiązują surowe przepisy dotyczące ochrony środowiska, jednak oficjalne sieci monitorujące nie są w stanie rejestrować warunków panujących na każdej ulicy, w każdej szkole i w każdym domu. Naukowcy-wolontariusze mogą pomóc wypełnić te luki, gromadząc lokalne dane środowiskowe, które uzupełniają oficjalne pomiary i zapewniają społecznościom oraz władzom publicznym bardziej szczegółowy obraz warunków środowiskowych. Obserwatoria te łączą ludzi, dane i systemy, aby generować wiarygodne informacje środowiskowe na poziomie lokalnym. Ośrodki obserwacyjne prowadzone przez obywateli stanowią cenne uzupełnienie istniejących metod gromadzenia danych, ponieważ dokumentują rzeczywiste narażenie ludzi na zanieczyszczenie powietrza, nadmierny hałas, wysokie temperatury w miastach, powodzie, emisje przemysłowe oraz niską jakość wody. Dane te są niezwykle cenne dla władz publicznych, ponieważ można je gromadzić regularnie w miejscach, których oficjalne sieci monitorujące mogą nie obejmować. Daje to dostęp do szczegółowych informacji lokalnych w perspektywie czasowej, co pozwala zobaczyć, gdzie dokładnie występują problemy środowiskowe, i umożliwia przywódcom oraz społecznościom podejmowanie szybkich działań. Wykorzystując aplikacje mobilne, niedrogie czujniki, platformy cyfrowe oraz spersonalizowane narzędzia do obliczania śladu węglowego, obserwatoria obywatelskie i inne inicjatywy z zakresu nauki obywatelskiej nie tylko dostarczają danych dotyczących środowiska, ale mogą również być impulsem do zmiany zachowań. Niniejsze wydanie broszury CORDIS Results Pack dotyczy projektów, w ramach których opracowano i zastosowano niedrogie technologie umożliwiające upowszechnianie obserwatoriów obywatelskich na dużą skalę oraz uzupełniające oficjalne pomiary na potrzeby podejmowania decyzji. Projekty te stanowią rzeczywiste przykłady tego, jak europejskie cele klimatyczne stają się bardziej osiągalne, gdy obywatele rozumieją problemy i pomagają w tworzeniu rozwiązań. To wydanie broszury CORDIS Results Pack przedstawia konkretne, sprawdzone i skalowalne rozwiązania, narzędzia oraz metodologie opracowane i przetestowane w 11 wybranych projektach finansowanych w ramach programów „Horyzont Europa” i „Horyzont 2020”. W różnych środowiskach miejskich inicjatywy te wspierają strategie miast osiągnięcia neutralności klimatycznej, sprzyjają lokalnej transformacji energetycznej i przyczyniają się do ochrony ekosystemów wodnych, jednocześnie wzmacniając wiodącą rolę Europy w zakresie odporności klimatycznej. Projekty te przyczyniły się do budowania zdrowszych miast poprzez angażowanie mieszkańców we współtworzenie lokalnych badań, monitorowanie środowiskowych czynników stresogennych, takich jak zanieczyszczenie powietrza i hałas, oraz współpracę z naukowcami i władzami lokalnymi w celu kształtowania polityki miejskiej. Projekty te przyczyniają się również do realizacji celów europejskiego Zielonego Ładu(odnośnik otworzy się w nowym oknie), europejskiego paktu na rzecz klimatu(odnośnik otworzy się w nowym oknie) oraz europejska strategii na rzecz bioróżnorodności 2030(odnośnik otworzy się w nowym oknie). Ponadto to wydanie Results Pack pokazuje, w jaki sposób decydenci mogą włączać obywateli w ograniczanie skutków zmian klimatu w ich społecznościach. Demonstruje również samorządom lokalnym odpowiedzialnym za politykę miejską, a także organizacjom pozarządowym i non-profit, w jaki sposób można promować zaangażowanie obywateli. Projekt CitObs przedefiniował rolę obywateli w zarządzaniu środowiskiem, tworząc narzędzia socjotechniczne służące inkluzywnemu uczestnictwu w obserwacjach środowiskowych. Projekt GREENGAGE polegał na współpracy z obywatelami w zakresie tworzenia obywatelskich obserwatoriów skupiających się na mobilności, jakości powietrza i zdrowym stylu życia. W projekcie Urban ReLeaf wykorzystano dane i spostrzeżenia pochodzące od obywateli w planach na rzecz bardziej ekologicznych, zdrowszych i bardziej sprawiedliwych miast. Natomiast projekt MoRe4nature zrewolucjonizował ochronę środowiska poprzez włączanie obywateli i społeczności we wspólne dbanie o zgodność z przepisami środowiskowymi. Z kolei rezultatami projektu ENFORCE była poprawa zgodności z przepisami środowiskowymi oraz zarządzania w tym zakresie. Owocem projektu PSLifestyle była nowa aplikacja, która oblicza indywidualny wpływ danej osoby na środowisko. Dzięki projektowi AURORA obywatele zyskali możliwości współtworzenie lokalnych społeczności energetycznych, natomiast w ramach projektu OneAquaHealth opracowano system monitoringu środowiskowego oparty na AI, służący do obserwacji i ochrony ekosystemów wodnych. Zanieczyszczenie powietrza jest poważnym zagrożeniem dla zdrowia środowiskowego w Europie. W projektach I-CHANGE, CompAir oraz SOCIO-BEE we współpracy z naukowcami-wolontariuszami monitorowano lokalne zanieczyszczenia środowiska i ludzkie zachowania w obliczu zmieniającego się klimatu.
