Program Horyzont wspiera rozwój unijnego sektora biotechnologii – od innowacji po inwestycje
Biotechnologia znalazła się na liście technologii o kluczowym znaczeniu dla długoterminowej konkurencyjności Europy. Jest podstawą wielu najszybciej rozwijających się innowacyjnych gałęzi przemysłu w Unii Europejskiej. Wnosi także do gospodarki blisko 40 miliardów euro rocznie(odnośnik otworzy się w nowym oknie). Za przeszło 80 % wartości tego rynku odpowiadają biotechnologie medyczne. Na przestrzeni ostatniego dziesięciolecia sektor biotechnologii rozwijał się przeszło dwukrotnie szybciej niż szeroko pojęta gospodarka unijna. Biotechnologia ma kluczowe znaczenie z punktu widzenia realizacji dalekosiężnych celów Unii Europejskiej dotyczących technologii, gospodarki oraz zrównoważonego rozwoju. Jej rozwój jest także istotny z punktu widzenia wzmacniania niezależności strategicznej Europy dotyczącej kluczowych łańcuchów wartości - technologii medycznych, rolnictwa, gospodarki morskiej, energetyki, produkcji przemysłowej, środków chemicznych oraz surowców, a także zarządzania zasobami naturalnymi i innych dziedzin. Dokumenty i strategie publikowane przez instytucje unijne, w tym Kompas konkurencyjności(odnośnik otworzy się w nowym oknie), Platforma Strategicznych Technologii dla Europy(odnośnik otworzy się w nowym oknie) (STEP) oraz zalecenia Komisji w sprawie technologii krytycznych z punktu widzenia bezpieczeństwa gospodarczego UE(odnośnik otworzy się w nowym oknie), podkreślają potrzebę rozwoju biotechnologii jako kluczowego elementu bezpieczeństwa gospodarczego Wspólnoty i jej globalnej konkurencyjności. W grudniu 2025 roku Komisja przedstawiła propozycję europejskiego aktu o biotechnologii(odnośnik otworzy się w nowym oknie), której celem jest zwiększenie konkurencyjności sektora, ze szczególnym uwzględnieniem ochrony zdrowia. Dokument ten opiera się na istniejących strategiach i inicjatywach wspierających zwiększanie skali badań i innowacji w obszarach biotechnologii i bioprodukcji, takich jak unijna strategia dotycząca nauk o życiu(odnośnik otworzy się w nowym oknie), nowa strategia UE w dziedzinie biogospodarki(odnośnik otworzy się w nowym oknie), komunikat w sprawie biotechnologii i bioprodukcji(odnośnik otworzy się w nowym oknie), Pakt dla Czystego Przemysłu(odnośnik otworzy się w nowym oknie) oraz programu dotyczącego ochrony zdrowia, biotechnologii, rolnictwa i biogospodarki w ramach Europejskiego Funduszu na rzecz Konkurencyjności(odnośnik otworzy się w nowym oknie). Nowe założenia czerpią również z nowej strategii Unii Europejskiej w zakresie biogospodarki(odnośnik otworzy się w nowym oknie), której celem jest zastąpienie surowców kopalnych zrównoważonymi surowcami biopochodnymi w celu budowy neutralnej klimatycznie gospodarki o obiegu zamkniętym. Strategia ta ma kluczowe znaczenie z punktu widzenia planów osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 roku, a także działań mających na celu przeciwdziałanie zanikowi różnorodności biologicznej i zanieczyszczeniom. Unijna strategia na rzecz konkurencyjnej i zrównoważonej biogospodarki(odnośnik otworzy się w nowym oknie) stawia na wykorzystanie możliwości wynikających z rewolucji biotechnologicznej, której przejawem są inicjatywy takie jak wizja dla rolnictwa i żywności(odnośnik otworzy się w nowym oknie), europejski plan działania na rzecz przemysłu chemicznego(odnośnik otworzy się w nowym oknie) i europejska strategia odporności gospodarki wodnej(odnośnik otworzy się w nowym oknie). Drugi europejski akt o biotechnologii, którego przyjęcie jest planowane na trzeci kwartał 2026 roku, wzmocni szeroko pojęty ekosystem biotechnologiczny oraz przyczyni się do powstania konkurencyjnego rynku wewnętrznego obejmującego wszystkie obszary biotechnologii.
Jak unijne inwestycje przyspieszają innowacje w przemyśle?
Program ramowy „Horyzont Europa” stanowi fundament, na którym opierają się unijne inwestycje w badania oraz innowacje w obszarze biotechnologii dotyczące technologii zdrowotnych i medycznych, rolnictwa, żywności i pasz, niebieskiej gospodarki, energetyki, produkcji przemysłowej, środków chemicznych i surowców, a także czystych i zasobooszczędnych rozwiązań w zakresie gospodarki wodnej i innych obszarów. Drugi filar programu „Horyzont Europa” obejmuje inwestycje we wspólne projekty w zakresie badań i innowacji dotyczące wszystkich sektorów biotechnologii realizowane w ramach konsorcjów. Celem tych projektów jest poszukiwanie rozwiązań kluczowych problemów związanych z biotechnologią przemysłową i bioprodukcją(odnośnik otworzy się w nowym oknie), biotechnologia dla niebieskiej gospodarki oraz sektora rolno-spożywczego, a także biotechnologią wykorzystywaną w sektorze ochrony zdrowia. Najnowsze wydanie broszury CORDIS Results Pack, które uzupełnia poprzednią publikację dotyczącą projektów biotechnologicznych związanych z sektorem ochrony zdrowia, prezentuje praktyczne działanie modelu wykorzystywanego w ramach programu „Horyzont Europa”. W ramach tego rozwiązania wyniki pionierskich badań naukowych wspieranych przez Europejską Radę ds. Badań Naukowych(odnośnik otworzy się w nowym oknie) (ERBN) są skutecznie zamieniane w technologie i komercyjne przedsięwzięcia dzięki programom realizowanym przez Europejską Radę ds. Innowacji(odnośnik otworzy się w nowym oknie), przyczyniając się w ten sposób do powstawania unijnego ekosystemu innowacji technologicznych. Opracowując innowacyjne rozwiązania, począwszy od jadalnych akumulatorów, aż do kości wytwarzanych z jedwabiu, naukowcy realizujący projekty pokazują, że badania finansowane ze środków Unii Europejskiej umożliwiają rozwój nauki i platform technologicznych, a także gromadzenie danych niezbędnych dla wzmocnienia czołowej pozycji zajmowanej przez Europę w wielu obszarach. Jednym z najistotniejszych obszarów, w których znajdują zastosowanie rozwiązania biotechnologiczne, jest sektor opieki zdrowotnej. Zespół projektu GPSorganoids opracował nowatorskie platformy umożliwiające badanie chorób układu nerwowego i mięśniowego, z kolei badacze skupieni wokół inicjatywy EarDiTech stworzyli badanie diagnostyczne, które pozwala na skuteczne wykrywanie utajonego ubytku słuchu. Chcąc zwiększyć zasięg programów szczepień, zespół realizujący projekt BuBbleGun opracował metody podawania szczepionek niewymagające użycia igieł, z kolei kapsułki ochronne opracowane w ramach projektu GLOBEVAC umożliwiają ich ochronę w przypadku przerwania łańcucha chłodniczego. Zdrowie publiczne było także przedmiotem zainteresowania dla zespołu projektu ECLIPSE, który opracował wysoce czuły i przenośny test pozwalający na wykrywanie zakaźnych patogenów bakteryjnych, wirusowych i pierwotniaków. W ramach projektów SILKink i SilkPlatelet powstały wytrzymałe i miękkie modele szpiku kostnego oparte na jedwabiu. Nowy wynalazek stanowi innowację zapewniającą badaczom lepsze modele pozwalające na analizowanie schorzeń i masowe wytwarzanie płytek krwi na potrzeby transfuzji. Celem projektu NANO-ENGINE było obniżenie kosztów i zwiększenie dostępności immunoterapii nowotworów i chorób genetycznych poprzez wytwarzanie ukierunkowanych leków w organizmie pacjenta. Zespół projektu ELFO skupił się na zwiększaniu bezpieczeństwa technologii i dbałości o ekologię. W tym celu opracował elementy elektroniczne oparte na składnikach takich jak cebula, wodorosty i pasta do zębów. W ramach tego projektu powstał pierwszy na świecie jadalny akumulator, który może być ładowany wielokrotnie. W ramach projektu PROFUSE zespół badaczy opracował suplementy wspierające rozwój i linie komórkowe, aby zwiększyć wydajność produkcji mięsa w laboratoriach, co przełoży się na korzyści dla pacjentów doświadczających utraty masy mięśniowej z powodu wieku i przyjmowanych leków, w tym GLP-1. Badacze skupieni wokół projektu 3P-Tec pracowali nad modelem hodowli, który umożliwia łączenie cech trzech roślin w jednym procesie krzyżowania, z kolei projekt ASTEASIER zaowocował opracowaniem lepszego źródła astaksantyny pozyskiwanej z mikroglonów - kluczowego składnika odżywczego w pokarmach wykorzystywanych w akwakulturze. Skupiający się na zagadnieniu oddziaływania na środowisko zespół projektu LeDNA zastosował techniki pobierania próbek DNA środowiskowego z jezior w celu badania zaniku i redystrybucji różnorodności biologicznej. Ostatni z przedstawionych projektów, CEBREWA, przyczynił się do powstania techniki stabilizacji gleby przy użyciu bakterii wydzielających wapień, ograniczając potrzebę stosowania szkodliwych dla środowiska cementów chemicznych.
